Lazy corner

Một nơi cho mình thỏa sức viết những gì mình muốn viết

  • Thu Hien Nguyen

  • Quote

    Nhạn quá trường không
    Ảnh trầm hàm thủy
    Nhạn vô lưu tích chi ý
    Thủy vô lưu ảnh chi tâm
    - Hương Hải Thiền Sư

  • Lịch

    February 2010
    M T W T F S S
    « Jan   Mar »
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
  • Nhập email để đăng ký blog và nhận thông báo qua email

    Join 22 other followers

The Drunkard’s Walk – Leonard Mlodinow

Posted by thuhiennt on February 13, 2010

Một bài review khác từ blog Yahoo 360 cũ

————————————

“Sự ngẫu nhiên chi phối cuộc sống của chúng ta như thế nào?”

Bạn Hiền bắt đầu đọc quyển này với câu tuyên bố ấn tượng của Pooh “Xác suất phụ nữ trên 30 tuổi lấy được chồng còn thấp hơn xác suất đi ra đường bị khủng bố“.

Nghiên cứu cho rằng đầu óc con người phản ứng rất kém trước những quyết định mang tính chất kém chắc chắn (uncertainty). Con người luôn có khuynh hướng tìm một pattern cho tất cả hiện tượng xảy ra với mình. Thí nghiệm như sau: cho con người đoán một trong hai màu của trái banh sẽ xuất hiện. Nếu mình cứ chăm chăm đoán màu đỏ cho trái banh thì về lâu dài, mình sẽ đúng được khoảng 50% số lần chơi. Nhưng vì con người cứ cố gắng đoán theo kiểu “cứ hai trái đỏ thì sẽ có một trái xanh” (nghĩa là cố gắng tìm quy luật cho sự xuất hiện của trái banh) nên kết quả luôn thấp hơn số 50% này. Và nên nói thêm một điều là thí nghiệm này được thực hiện giữa chuột và người (ai thắng thì tự hiểu :D)

Thêm một thí nghiệm nữa, các nhà khoa học khảo sát một nhóm người và đề nghị họ xếp hạng xác suất xảy ra của 3 sự kiện sau

1. Linda rất năng động trong các phong trào nữ quyền

2. Linda là một nhân viên ngân hàng và rất năng động trong các phong trào nữ quyền

3. Linda là một nhân viên ngân hàng

Nếu là bạn, bạn cho rằng xác suất của dữ kiện nào sẽ nhiều hơn?

Bạn có nghĩ rằng xác suất Linda là một nhân viên ngân hàng và năng động trong phong trào nữ quyền cao hơn xác suất Linda là một nhân viên ngân hàng không? Nếu như vậy, bạn là một trong phần lớn những người trả lời cho cuộc khảo sát. Và nhìn lại thì sẽ thấy điểm vô lý .. xác suất Linda là một nhân viên ngân hàng không thể nào nhỏ hơn xác suất Linda vừa là nhân viên ngân hàng và vừa năng động trong phong trào nữ quyền. Xác suất sau là một tập nhỏ của xác suất đầu tiên. Kết luận về xác suất là với hai dữ kiện độc lập thì xác suất xảy ra cùng lúc hai dữ kiện là tích của xác suất xảy ra từng dữ kiện (nghĩa là nhân (X) hai xác suất).

Suy nghĩ tiếp – cái nào có nhiều hơn? Số từ tiếng Anh có 6 chữ cái với chữ “n” là chữ cái thứ 5, hay là số từ tiếng Anh có 6 chữ cái kết thúc bằng “ing“? Hầu hết mọi người sẽ chọn nhóm từ kết thúc bằng “ing“. Tại sao? Bởi vì từ kết thúc bằng “ing” dễ nghĩ ra hơn từ 6 chữ cái có “n” là chữ cái thứ 5. Nhưng bạn không cần từ điển, hoặc thậm chí biết đếm để chứng minh rằng điều đó là sai. Những từ 6 chữ cái có “n” là chữ cái thứ 5 đã bao gồm luôn những từ 6 chữ cái kết thúc bằng “ing“. Trong quá trình hồi tưởng lại quá khứ, con người có khuynh hướng nâng cao tầm quan trọng của những ký ức sống động nhất và vì vậy, cho rằng nó có sẵn để nhớ ra nhất. Hậu quả là nó vô hình làm méo mó cách nhìn nhận quan điểm của con người bằng cách làm méo mó cảm nhận của chúng ta về những sự kiện đã xảy ra.

Ví dụ, trong 5 hàng tính tiền tại siêu thị, khả năng bạn sẽ chọn cái hàng tính tiền lâu nhất là bao nhiêu? Trừ khi bạn bị ai đó ám, xác suất là 1/5. Như vậy thì tại sao khi bạn nhìn lại, bạn luôn có cảm giác là bạn lúc nào cũng chọn đúng cái hàng lâu nhất? Bởi vì bạn có nhiều thứ quan trọng hơn để tập trung khi mọi việc suôn sẻ, nhưng nó sẽ để lại ấn tượng sâu đậm trong bạn khi người tính tiền trước bạn cứ khăng khăng tại sao con gà của bà ta bị tính 30.000đ 1 kg trong khi bảng giá ngoài kia đề là 29.900đ.

Một lần ở California, có một vụ án xảy ra như sau. Một bà cụ già bị đánh và ăn cắp ví, đêm quá tối, bà ta chỉ có thể miêu tả là bị một người đàn bà tóc vàng, mặc đồ màu tối tấn công. Cùng lúc đó, người đàn ông cuối con đường sau khi nghe tiếng la hét đã thấy một người phụ nữ chạy ra khỏi hẻm và nhảy vào một chiếc xe hơi màu vàng đậu bên kia đường. Ông thấy được người lái xe là một người da đen, có râu quai nónria mép.

Một tháng sau, một cặp vợ chồng với người chồng da đen, có râu quai nón và ria mép và người vợ tóc vàng đi chiếc xe hơi màu vàng bị bắt với lí luận như sau:

Xác suất xe màu vàng: 10%

Xác suất đàn ông có ria mép: 25%

Xác suất đàn ông da đen có râu quai nón: 10%

Xác suất phụ nữ tóc vàng: 30%

Xác suất một cặp khác màu da trong xe: 0.1%

Vì vậy, sau khi nhân các xác suất của từng sự kiện riêng rẽ, họ kết luận rằng xác suất 1 cặp nào đó phù hợp với những đặc tính trên là 1 phần 12 triệu. Nghĩa là xác suất cặp trên vô tội là 1 phần 12 triệu. Cuối cùng quan tòa chấp nhận và cặp trên bị bắt.

Điều sơ hở của bức tranh trên là gì? Để nhân các xác suất với nhau, các xác suất riêng rẽ phải độc lập, và rõ ràng trong trường hợp này nó ko như vậy. Chỉ lấy ví dụ đơn giản là xác suất đàn ông có ria mép và đàn ông da đen có râu quai nón. Đa số đàn ông có râu quai nón thì sẽ để ria mép, nên xác suất hai dữ kiện cùng xảy ra cao hơn nhiều.

Ví dụ cuối cùng này để bạn Hiền nói rằng bạn Hiền có cơ sở để cho rằng xác suất phụ nữ trên 30 tuổi lấy được chồng và xác suất bị khủng bố có khả năng bị tính sai theo tính độc lập của từng dữ kiện hình thành xác suất đó😉

—————————————————–

Entry dựa trên quyển “The drunkard’s walk – How randomness rules our lives” của Leonard Mlodinow. Sau cả ngày suy nghĩ hết vụ áo cưới rồi chụp hình, tối trước khi đi ngủ nằm đọc quyển này chợt tâm đắc với câu nói của Miranda trong “Sex and the City” “I have a brain too, you know!” mặc dù hoàn cảnh hoàn toàn khác nhau😛

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: