Lazy corner

Một nơi cho mình thỏa sức viết những gì mình muốn viết

  • Thu Hien Nguyen

  • Quote

    Nhạn quá trường không
    Ảnh trầm hàm thủy
    Nhạn vô lưu tích chi ý
    Thủy vô lưu ảnh chi tâm
    - Hương Hải Thiền Sư

  • Lịch

    December 2016
    M T W T F S S
    « Jun    
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    262728293031  
  • Nhập email để đăng ký blog và nhận thông báo qua email

    Join 22 other followers

Boeuf Bourguignon – lần đầu nấu món Pháp

Posted by thuhiennt on June 15, 2010

Cái tên món ăn này mình ko bao giờ nhớ nổi, lần nào type cũng phải google rồi copy paste😳 Món này có tên khác là Boeuf À La Bourguignonne, là món bò hầm trong rượu vang đỏ, với bacon, hành tây và nấm.

Công thức Hiền ghi dưới đây là hoàn toàn theo sách “Mastering the Art of French cooking”. Vì cấu trúc của sách ko giống kiểu thông thường, nghĩa là ghi 1 danh sách các thành phần rồi hướng dẫn cách làm, mà là ở mỗi bước sẽ giới thiệu thành phần riêng, nên ai muốn làm thì nhớ coi kỹ và ghi lại thành phần, coi chừng sót hoặc thiếu ah nhe.

Giống như những món ăn nổi tiếng khác, có nhiều cách để làm món boeuf bourguignon ngon. Được nấu chín kỹ và nêm gia vị một cách hoàn hảo, đây chắc chắn là một trong những món ăn về bò ngon nhất mà loài người có thể nghĩ ra (nghe ghê ko😉). Bạn có thể chuẩn bị món này trước, thậm chí trước một ngày, và càng hâm lại thì mùi vị càng ngon (Hiền ko kiểm chứng được vụ này, vì còn lại hôm sau bao nhiêu là chồng đòi ăn hết trơn rồi😛)

Gợi ý món rau và rượu dùng kèm

Theo truyền thống thì món này sẽ ăn kèm với khoai tây luộc. Bạn có thể thay bằng mì trộn bơ, hoặc cơm hấp (Hiền dùng cơm trắng thôi, cho đơn giản). Nếu bạn muốn ăn rau thì tốt hơn hết là ăn với đậu ve trộn bơ. Dùng món bò nàyvới rượu vang đỏ young và fairly full-bodied (ko rành về rượu nên ko dịch được cái này😛), như là Beaujolais, Côtes du Rhône, Bordeaux-St. Émilion, hoặc Burgundy.

Cách làm – cho 6 người ăn

Thời gian tổng cộng: khoảng 4 tiếng liên tục

Độ khó: ko khó như mình nghĩ, 3/5

Bước 1

– 6 oz bacon

Lọc lấy da của bacon, cắt thành miếng dài, dày khoảng 1/4 inch và dài 3/2 inches. Nấu liu riu bacon và da của nó trong 10 phút. Chắt bỏ nước và để cho khô.

Trong lúc đó, bật lò nướng lên 450 độ F

Bước 2

– 1 muỗng canh dầu olive hoặc dầu ăn – lưu ý là món Pháp ko dùng dầu olive vì mùi hăng của nó (olive oil dùng nhiều trong các món Mediterranean hơn)

– 1 muỗng có khe

Sauté thịt bacon trong dầu trên lửa vừa từ 2 đến 3 phút cho thịt hơi nâu (coi lại bài này về kỹ thuật sauté). Bỏ sang dĩa nhỏ dùng muỗng có khe để giữ dầu và mỡ của bacon lại trong chảo. Bật bếp nóng cho tới khi mỡ gần như bốc khói trước khi sauté thịt bò.

Bước 3

– 3 pounds thịt bò kiểu dành cho stew, cắt thành khối kích thước 2-inch.

Lau khô thịt bò trong khăn giấy, nếu thịt bò còn ẩm thì thịt sẽ ko có màu nâu. Sauté thịt bò từng chút một trong dầu và mỡ bacon nóng cho đến khi thịt nâu đều trên 4 mặt. Lấy, bỏ chung với bacon.

Bước 4

– 1 củ cà rốt cắt lát

– 1 củ hành tây cắt lát

Trong cùng chảo mỡ, đổ rau củ trên vào cho nâu đều. Đổ bỏ dầu này sau khi xong.

Đây là thành quả của 4 bước trên – công thức kêu là phải làm thịt bò nâu đều 4 mặt (cho giữ nước cốt bên trong), nhưng Hiền làm biếng, làm có 2 mặt nên nước ra tùm lum vậy đó. Làm đến đây thì đã nghe thơm khắp bếp rồi, do mùi của hành tây. Vụ sauté với lửa cực nóng này làm văng dầu vô độ, khắp sàn bếp của Hiền đầy dầu, tủ lạnh cũng dính dầu. Vì văng dữ vậy nên mau hết dầu, đến khi làm rau củ thì phải bỏ thêm

Thịt bò sauté màu nâu, bacon và rau củ

Bước 5

– 1 muỗng soup muối

– 1/4 muỗng soup tiêu (thích tiêu thì bỏ thêm)

– 2 muỗng canh bột mì

– 1 cái nồi casserole chống lửa (có thể để được trong lò nướng) đường kính 9 – 10 inches, sâu 3 inches. Hiền ko có nồi casserole (thường bằng sứ) nên Hiền dùng nồi nhôm, tay cầm kim loại

Bỏ thịt bò và bacon vào trong nồi và rắc tiêu + muối vào. Rồi rắc bột mì và lắc đều cho bột mì phủ mỏng lên thịt bò. Để nồi ko đậy nắp vào giữa lò nướng đã bật sẵn ở bước 1 trong vòng 4 phút. Lấy ra, xóc đều thịt bò và bỏ lại vào lò thêm 10 phút nữa. Cách này sẽ làm cho bột có màu nâu và phủ một lớp giòn mỏng lên thịt bò. Lấy nồi ra và vặn lò xuống 325 độ F.

Bước 6

– 3 cups rượu đỏ giống loại rượu hướng dẫn ở trên, hoặc rượu Chianti. Tính ra 3 cups là hết luôn chai rượu đó. Hiền có sẵn chai rượu đỏ chưa khui ở nhà do bạn tặng từ lâu nên lấy ra xài luôn, ko quan tâm hiệu gì.

– 2 đến 3 cups nước soup bò (beef stock hoặc beef bouillon)

– 1 muỗng canh sốt cà chua (tomato paste)

– 2 tép tỏi đập dập

– 1/2 muỗng súp thyme

– 1 bay leaf vò nát

– Da của bacon (nhớ là ở trên chỉ bỏ thịt bacon, chứ ko bỏ da)

Đổ rượu vào, và thêm nước soup bò cho đến khi vừa phủ mặt thịt. Thêm sốt cà, tỏi, rau mùi và da bacon. Bắt nồi lên bếp đến khi sủi lăn tăn. Sau đó đậy nắp nồi lại và bỏ vào phần dưới của lò nướng. Để cho thịt chín đều từ 3 – 4 giờ. Thịt chín khi có thể dùng nĩa xiên dễ dàng.

Khi bò đang nấu thì quay sang làm tiếp 2 món ăn kèm với thịt bò.

Bước 7

– 18 đến 24 củ hành trắng nhỏ đã lột vỏ ngoài, loại pearl onion. Loại này nhỏ và ngọt chứ ko hăng.

– 3/2 muỗng canh bơ

– 3/2 muỗng canh dầu ăn

– 1 chảo ko dính đường kính từ 9 – 10 inches

Khi bơ và dầu nổi lăn tăn trong chảo thì bỏ hành vào và sauté với lửa vừa khoảng 10 phút, xoay hành cho đều để nó càng nâu đều càng tốt. Cẩn thận đừng để rách vỏ hành.

Sauté hành, bé xíu, dễ thương

– 1/2 cup nước beef stock

– Muối và tiêu để nêm

– 1 bó rau mùi gồm 4 cọng parsley (đừng lộn với ngò của mình là cilantro), 1/2 bay leaf, và 1/4 muỗng soup thyme, cột bằng cọng chỉ.

Đổ nước beef stock vào, nêm muối + tiêu, và bỏ bó rau mùi vào. Đậy lại và hầm chậm chậm từ 40 – 50 phút cho tới khi hành hoàn toàn mềm nhưng vẫn giữ được hình dạnh, và nước đã bốc hơi hết. Bỏ bó rau mùi ra.

Bước này làm xong nhìn giống vầy nè

Hành kho

Bước 8

– 1 pound nấm tươi cắt làm 4

– 4 muỗng canh bơ

– 2 muỗng canh dầu

– Tùy chọn: 1 đến 2 muỗng canh hành tím bằm hoặc hành lá cắt nhuyễn

– Chảo ko dính đường kính 10 inches

Để chảo trên lửa to với dầu và bơ. Ngay khi bạn thấy bọt bơ bắt đầu giảm, nghĩa là đã đủ nóng, bỏ nấm vào. Trộn và lắc đều chảo từ 4-5 phút. Ngay khi nấm hơi nâu thì nhắc ra khỏi bếp.

Bước này làm thành công thì nấm phải hơi nâu và ko ra nước khi nấu. Để được như vậy thì nấm phải khô, bơ phải thật nóng và nấm phải ko được quá nhiều trong chảo. Nếu bạn sauté nhiều nấm 1 lúc thì nó sẽ bị hấp chín, nước thoát ra ngoài và ko có màu nâu. Nếu nấm nhiều quá thì bạn chia làm nhiều lần làm (Hiền làm 2 lần)

Bỏ hành tím hoặc hành lá vào nấm, bắt lên lửa vừa trong 2 phút. Bước này thơm cực kỳ, thơm thèm luôn.

Nấm xào bơ

Bước 9

Khi thịt mềm, đổ toàn bộ qua cái rây đặt trên 1 cái nồi để giữ lại nước sauce. Rửa nồi cũ và bỏ thịt bò đã chắt hết nước vào lại. Bỏ nấm và hành lên trên thịt.

Vớt bỏ phần mỡ trên nước sauce. Bắt nồi sauce lên bếp, để lửa sôi lăn tăn từ 1-2 phút. Nước sauce nên đủ đặc để phủ một lớp mỏng quanh muỗng. Nếu quá lỏng thì bắt cho sôi nhanh để nước đặc lại. Nếu quá đặc thì trộn thêm ít nước soup bò. Nêm nếm cho vừa miệng rồi rưới nước sauce lên thịt và rau củ.

Bước 10

Nếu ăn liền thì đậy nắp nồi lại và để cho thịt sôi 2-3 phút, thỉnh thoảng rưới nước sauce lên thịt. Có thể ăn ngay trong nổi, hoặc dọn lên dĩa cùng với khoai tây, mì hoặc cơm và trang trí với parsley.

Nếu ăn sau thì khoảng 15 – 20 phút trước khi ăn, lấy ra khỏi tủ lạnh và bắt lên bếp cho lửa sôi lăn tăn thật nhỏ trong 10 phút và cũng thỉnh thoảng rưới nước sau lên thịt.

Thành phẩm đây

Boeuf Bourguignon

Comments của Hiền

1. Vì Hiền ko quan tâm đến loại rượu mình dùng nên nước sauce nếm thử hơi chua và có vị chát. Nói vậy để ai muốn làm thử thì chăm chút hơn đến loại rượu dùng nhe. Nhưng đến khi ăn cùng với thịt và cơm thì ko còn cảm thấy vị chua của rượu nữa.

2. Trong công thức ghi là miếng thịt kích cỡ 2 inches (loại kích thước sẵn khi mua beef stew ngoài siêu thị), nhưng cá nhân Hiền thấy nó hơi to, nên có thể lần sau sẽ cắt nhỏ 1 nửa.

3. Hiền khá phiền với vụ sauté, tổng cộng làm món này là sauté lửa nóng 5 lần, dầu văng phỏng và văng đầy nhà. Mọi người nếu làm thử nhớ cẩn thận nhe.

4. Hiền rất mê mùi thơm của món này, và điều làm mình mê hơn nữa là Hiền ko phân biệt được mùi thơm này là do thành phần, phụ liệu gì đem lại. Trước giờ Hiền hay tự cho mình có cái lưỡi khá sắc, ăn là biết được đây là mùi làm từ gì😛, nhưng có lẽ vì lần này dùng gia vị lạ, nên ăn cứ cảm thấy thơm và mê mẩn trong lòng, nhưng bực bội là mình ko biết ghi công mùi thơm đó cho cái gì đây.

5. Món này ăn với cơm nấu khô rất bắt, nước sốt dẻo dẻo quyện với cơm, nấm ngọt lịm, hành thì thơm và thịt thì vừa ăn. Thật ra nghĩ rằng nếu dùng bò bắp thì sẽ hợp với kiểu mình hay ăn hơn (đỡ ngán hơn vì có gân, chứ thịt beef stew này toàn thịt, ko có miếng mỡ).

Thiệt tình là món này không khó như mình nghĩ, chỉ có điều làm suốt trong bếp, xong bò thì lo đến hành, xong hành thì lo đến nấm, xong nấm ngồi chừng 15p là thịt xong, nên hơi mệt. Chồng kêu làm cả buổi quá chừng mà ra nồi có chút xíu, ăn 2 bữa hết liền😛

Ai thích thì làm thử nhe.

Posted in Cooking | Tagged: , , | 15 Comments »

Mít trộn

Posted by thuhiennt on June 7, 2010

Sẵn thịt ba rọi và rau húng lủi từ hôm trước làm bún mắm nêm, mình làm luôn món mít trộn này. Món này hình như là món Huế, vì nhớ là đi quán Huế ăn hay thấy có. Nhưng đợt về VN, chị Hòa dẫn đi ăn món vả trộn, ngon ko thể tả, ngon mà trong lòng cứ bâng khuâng hoài. Mình ko biết trái vả có khác gì trái mít non không.

Mít trộn

Món này gọi là mít trộn hay gỏi mít non cũng được.

Độ khó: 1/4 – khá dễ

Thời gian: 1 tiếng

Thành phần:

– 1 lon mít non, mua về xả nước lạnh xắt mỏng

– Tôm luộc

– Thịt ba rọi luộc cắt hạt lựu

– Mè rang – hình như người ta hay làm với đậu phộng rang giã hơn, nhưng nhà có sẵn mè rang nên Hiền bỏ vô luôn, vẫn rất thơm.

– Rau húng lủi cắt sợi

– Nước mắm chanh, tỏi, ớt, đường để pha vào gỏi.

– Bánh tránh mè nướng

Trộn tất cả những thứ trên với nhau và nêm nếm nước mắm cho vừa miệng. Món này ăn chung với bánh tráng mè, bẻ miếng bánh tráng, và dùng để xúc miếng mít trộn rồi bỏ vào miệng .. yum!!

Posted in Cooking | Tagged: | 5 Comments »

Bún mắm nêm thịt heo quay

Posted by thuhiennt on June 7, 2010

Mình không phải là đạo mắm, nhưng mình lấy trúng ông chồng miền Tây ăn cá, ăn mắm nhiều hơn mình ăn bún bò😛 Từ khi lấy chồng, tay nghề làm cá giỏi hẳn lên, thò tay vô ngoáy ngoáy là ruột gan phèo phổi gì cũng lôi ra được hết. Nhớ hồi mới cưới, mỗi lần làm cá là mỗi lần kêu chồng làm, vì thấy nó vừa tanh vừa dơ. Sau này làm biếng đợi chồng làm cho nên làm luôn, rồi ghiền mới chết .. ghiền cảm giác lôi được một mớ bòng bong ra chỉ sau 1 lần thử, giống như cảm giác nấu 1 lần thành món ngon vậy mà😳

Ah, chủ đề chính là món bún mắm nêm, gồm 2 thành phần rõ rệt là mắm nêm và thịt heo quay. Thèm ăn món này từ lúc ăn ở nhà chị Thảo, thích mùi thơm của mắm quyện với thơm và mùi rau húng xộc trong mũi. Ăn ở nhà chị là ăn với thịt luộc, mình khoái thịt heo quay hơn nên làm thử món này với thịt heo quay. Thật ra thì muốn làm thịt luộc hơn (cho khỏe :-P), nhưng hỏi đi hỏi lại chồng mấy lần mà ổng vẫn đòi thịt heo quay nên mình đành bấm bụng làm thôi.

Bún mắm nêm thịt heo quay

Độ khó: 4/5 – vì phải làm thịt heo quay

Thời gian: 1 tiếng – ko tính thời gian ướp thịt heo quay

Thành phần: đơn giản nhất gồm những món sau (vì muốn phức tạp hơn thì thêm nhiều rau thơm hơn chút xíu thôi :-P)

– Gói bún tươi sợi nhỏ luộc chín

– Giá + rau húng lủi + xà lách cắt sợi nhỏ

– 1 chai mắm nêm pha sẵn – Hiền ko thấy loại mắm nêm nguyên nên lấy chai pha sẵn, nhưng nó vẫn khá mặn nên mình vẫn phải pha lại

– 1 miếng thơm để pha mắm

– Xíu sả, tỏi, ớt, chanh

– 1 miếng thịt ba rọi khoảng 2 pounds

Làm mắm nêm

– Khử dầu trong nồi, bỏ sả vào phi cho thơm.

– Đổ mắm vào, sau đó quậy thơm và tỏi xay nhuyễn vào

– Thêm nước lã để pha loãng, nêm đường cho vừa miệng

– Chờ cho sôi rồi tắt bếp. Đợi mắm hơi nguội nguội thì hãy vắt chanh vào, nếu không chanh sẽ đắng. Nấu như vậy cho bảo đảm, và giữ mắm được lâu.

Thịt heo quay

Công thức chính Hiền copy từ đây. Hiền thích công thức này vì không dùng diêm tiêu cho da giòn. Hiền thay lon soda cam bằng lon nước ngọt Dr. Pepper (Hiền nghĩ là loại nào cũng được), và ko dùng màu đỏ thực phẩm.

– 1 muỗng cà phê muối

– 1 muỗng cà phê đường

– 1 muỗng cà phê tỏi bột

– 1 muỗng cà phê tiêu

– ½ muỗng cà phê bột ngọt

– ½ muỗng cà phê bột ngũ vị hương

Thịt heo rửa sạch, lau khô. Muốn thịt nở dòn đều, bề dày của miếng thịt đều nhau, đừng để phía cao phía thấp. Tất cả gia vị cho vào chén nhỏ trộn đều, đem hỗn hợp này chà xát đều lên miếng thịt, phía da cũng như phía thịt (nạc). Gói kỹ lại cất trong tủ lạnh qua đêm.

Hôm sau trước khi nướng ít nhất là ½ tiếng, trong một dĩa hay khay cho nước ngọt vào dĩa chừng ¼ inch. Miếng thịt đã ướp qua đêm đem ra để mặt da xuống dưới trong dĩa đã chuẩn bị trên đây, để dĩa chỗ mát ướp thêm chừng nửa đến một tiếng, không cần lâu hơn.

Lấy miếng thịt đặt vào khay, mặt da lên trên nướng từ 45 phút đến 1 tiếng lửa 350 độ F. Khi da phồng lên là thịt đã chín. Trong trường hợp sau một tiếng da vẫn chưa phồng lên, có thể miếng thịt dày chưa chín hết, hoặc lớp da đã phồng một phần như chưa đều và bạn thử bên trong thịt đã chín, vặn lửa lò nướng qua “broil” và canh chừng vì lửa trên thường rất nóng, mau làm cháy thịt.

Đem miếng thịt ra để nguội chừng 15 đến 20 chút trước khi cắt miếng.

Mặc dù trong công thức chính ghi rằng ko cần xăm cây vào da trước khi nướng cho da phồng lên, nhưng Hiền nghĩ là nếu chịu khó xăm da thì sẽ ngon hơn nhiều. Cách trên làm tuy da ra vẫn giòn rụm, nhưng lại rất mau mềm hoặc bị cứng. Trong trường hợp đó thì chỉ cần bỏ thịt heo quay vào lò nướng lại trước khi ăn thì da sẽ giòn lại.

Thịt heo quay ăn rất thơm và đậm đà. Công thức này khá đơn giản so với những công thức làm thịt heo quay khác. Mọi người làm thử nhe.

Xếp bún, rau thơm và thịt ra tô rồi chan mắm nêm lên là ăn được rồi🙂

Posted in Cooking | Tagged: , , | 6 Comments »

Lời người xưa

Posted by thuhiennt on May 27, 2010

Chắc ai cũng biết Benjamin Franklin nổi tiếng cỡ nào rồi hen. Ông là một trong những người ký vào bản Tuyên Ngôn Độc Lập của Mỹ năm 1776, là người đề xuất vụ “daylight saving”, rồi là người được mệnh danh là “”the only President of the United States who was never President of the United States” (Source: Wikipedia). Anyway, một trong những đóng góp lớn nhất của ông về mặt văn học là quyển “Poor Richard’s Almanack”, trong đó tập hợp những câu ngạn ngữ, tục ngữ, những câu đúc kết khôn ngoan của ông và vay mượn từ dân gian. Cấu trúc quyển sách này giống như kiểu quyển lịch vạn niên, với mỗi trang là nói về thiên văn, chiêm tinh của ngày đó.

Nhiều câu ngạn ngữ trong sách phổ biến đến bây giờ đến mức mình cũng ko biết no xuất xứ từ đâu, ví dụ như câu “A penny saved is two pence clear” (hay bị nói nhầm thành “A penny saved is a penny earned”).

Hôm qua Hiền kiếm thử quyển sách trên về đọc mấy câu ngạn ngữ chơi, nhưng nhìn tùm lum sợ quá nên cuối cùng lấy quyển “The sayings of Poor Richard”, chỉ tập hợp những câu ngạn ngữ trong quyển “Poor Richard’s Alamack” từ năm 1733 đến 1758 thôi, chứ ko kèm theo vụ chiêm tinh, thiên văn lộn xộn đó. Sách mỏng dính chỉ khoảng 20 trang và phát hiện ra có nhiều câu ngộ ngộ và thâm thúy. Những câu dịch sang tiếng Việt là theo ý hiểu của Hiền, ai có cách hiểu khác thì comment nhe, cho Hiền mở rộng tầm nhìn🙂

Benjamin Franklin (1706 - 1790)

1. A house without woman and firelight, is like a body without soul or sprite

Ngôi nhà ko có phụ nữ và ánh lửa thì giống như cơ thể ko có linh hồn.

2. Light purse, heavy heart

Ví nhẹ thì lòng nặng (ít tiền nên trầm tư ý mà :-P)

3. He’s a fool that makes his doctor his heir

Người khôn không chọn bác sĩ làm người thừa kế của mình

4. Ne’er take a wief till thou hast a house (and a fire) to put her in

Đừng bao giờ lấy vợ cho đến khi bạn có một ngôi nhà và ngọn lửa cho nàng

(đọc câu 1 và câu 4 này mới thấy ý nghĩa của family hình như luôn đồng nghĩa với 1 ngôi nhà, một người vợ và 1 cái lò sưởi tí tách lửa)

5. Love well, whip well

Y chang tục ngữ tiếng Việt “yêu cho roi cho vọt

6. Great talkers, little doers

Nói nhiều làm ít

7. Eat to live, not live to eat

Ăn để sống, chứ ko phải sống để ăn (câu này là câu cửa miệng của nhiều người nè, nhưng đố ai biết xuất xứ của nó!! :wink:)

8. To lengthen thy life, lessen thy meals

Ăn ít sống lâu

9. The proof of gold is fire; the proof of woman, gold; the proof of man, a woman

Dùng lửa thử vàng, dùng vàng thử đàn bà, và dùng đàn bà thử đàn ông

10. He that lieth down with dogs, sall rise up with fleas

Người nằm ngủ với chó thì thức dậy dính đầy ve (chó). Câu tương đương tiếng Việt “gần mực thì đen

11. Tongue double, brings trouble

Hiền hiểu là “cái miệng hại cái thân”😛 Hay hơn thì là “Thần khẩu hại xác phàm” (thanks Ân for comment)

12. A good wife lost, is God’s gift lost

Mất một người vợ tốt là mất đi món quà của Chúa.

13. Men and melons are hard to know

Khó mà biết được đàn ông, và dưa😛 Bạn Thủy dịch hay quá chừng “Hiểu rõ một người đàn ông cũng khó như việc chọn một quả dưa

14. He’s the best physician that knows the worthlessness of the most medicines

Người bác sĩ giỏi nhất biết được sự vô hiệu của hầu hết các loại thuốc

15. Beware of meat twice boil’d, and an old foe reconcil’d

Coi chừng thịt luộc 2 lần và kẻ thù cũ làm lành.

16. A fine genius in his own country, is like gold in the mine

Câu này Hiền ko chắc mình hiểu đúng ko nè .. một thiên tài trong đất nước của chính mình thì giống như vàng trong đá. Nghĩa là khó kiếm, nghĩa là khó là thiên tài trong đất nước của mình?

17. The heart of the fool is in his mouth, but the mouth of the wise man is in his heart

Tâm của kẻ dại nằm trong miệng, nhưng miệng của người khôn nằm trong tâm.

18. Anoint a villain and he’ll stab you; stab him, and he’ll anoint you

Tôn thờ kẻ ác thì hắn sẽ đâm bạn; đâm hắn rồi hắn sẽ tôn thờ bạn. Ý nghĩa câu này thấy quen lắm, giống như mấy câu chuyện trong Tam Quốc Chí, nhưng nghĩ ra được câu tương đương.

19. Where bread is wanting, all’s to be sold

Khi cần miếng ăn thì cái gì cũng bán được hết. Có giống “có thực mới vực được đạo” không?

20. Nothing more like a fool, than a drunken man

Không có gì giống một kẻ dại hơn là một người say.

21. Take this remark from Richard, poor and lame.  Whatever begun in anger, ends in shame

Hãy nhớ lấy lời Richard nè. Điều gì bắt đầu từ giận dữ thì sẽ kết thúc bằng xấu hổ.

22. If you ride a horse, sit close and tight. If you ride a man, sit easy and light

Nếu bạn cưỡi ngựa, hãy ngồi gần và nắm chặt. Nếu bạn điều khiển một người đàn ông, hãy thoải mái và nhẹ nhàng.

23. A new truth is a truth, an old error is an error.

Một sự thật mới là sự thật, một lỗi cũ vẫn là lỗi.

24. Don’t think to hunt two hares with one dog

Đừng “bắt cá hai tay”, y chang tiếng Việt luôn😛

25. Do good to thy friend to keep him, to thy enemy to gain him

Đối xử tốt với bạn để giữ bạn, với kẻ thù để thu phục họ. Giống trong Tam Quốc Chí luôn.

26. He that cannot obey, cannot command

Người ko biết tuân lời thì sẽ ko thể ra lệnh được.

27. He that is rich need not live sparingly, and he that can live sparingly need not be rich.

Người giàu thì ko cần sống dè sẻn, và người có thể sống dè sẻn thì ko cần phải giàu. Câu này thấy thâm thúy quá.

28. Laws like to cobwebs, catch small flies. Great ones break through before your eyes.

Luật pháp giống như mạng nhện vậy, bắt ruồi nhỏ. Những con ruồi lớn thì thoát ra ngay trước mắt mình.

29. Bad commentators spoil the best of books. So God sends meat, (they say,) the devil cooks

Người bình luận tệ làm hỏng sách hay. Giống như Chúa trao thịt và quỷ dữ nấu vậy đó. Thích câu này vì tự nhiên thấy nó relevant với mấy vụ báo chí review sách, phim ảnh ở VN gần đây, hay vụ báo Đẹp viết bài bình luận Quang Dũng vậy😉

30. Nothing but money, is sweeter than honey

Ko có gì ngọt hơn mật bằng tiền.

31. Fish and visitors smell in 3 days

Cá và khách thăm viếng bị hôi sau 3 ngày. Ý là nếu là khách nhà người ta thì nên ở tối đa 3 ngày thôi😛

32. Diligence is the mother of good luck

Siêng năng là mẹ của may mắn

33. Admiration is the daughter of ignorance

Sự ngưỡng mộ là con của sự dốt nát.

34. Wealth is not his that has it, but his that enjoys it

Giàu có ko phải là những thứ mình có mà là những thứ mình hài lòng.

35. Why does the blind man’s wife paint herself?

Câu này giống như “đàn gảy tai trâu” của mình ko?

36. Don’t throw stones at your neighbors’, if you own windows are glass

Đừng ném đá vào nhà hàng xóm nếu cửa sổ nhà bạn bằng kính.

37. Creditors have better memories than debtors.

Chủ nợ nhớ dai hơn con nợ (đương nhiên :-D)

38. He that would live in peace and at ease, must not speak all he knows, nor judge all he sees.

Người sống trong yên bình và thoải mái là người ko nói hết những gì anh ta biết, và ko đánh giá hết những gì anh ta thấy.

39. Love, cough, and a smoke, can’t well be hid

Tình yêu, cơn ho, và khói là những thứ không thể dấu được. Câu này nghe hoài nè!

40. Keep your eyes wide open before marriage, half shut afterwards

Hãy mở to mắt trước khi cưới, sau đó thì hãy khép hờ.

41. Eat to please thyself, but dress to please others

Ăn cho mình, nhưng mặc cho người khác.

42. Promises may get thee friends, but non-performance will turn them into enemies.

Lời hứa có thể đem bạn bè đến cho bạn, nhưng ko giữ lời sẽ biến họ thành kẻ thù.

43. Marry above thy match, and thou’lt get a master

Cưới người ngoài tầm của bạn, và bạn sẽ có một người chủ.

44. Lend money to an enemy, and thou’lt gain him; to a friend, and thou’lt lose him

Cho kẻ thù mượn tiền, bạn sẽ thu phục được hắn; cho bạn bè mượn tiền, bạn sẽ mất họ

45. He who gives promptly, gives twice as much

Câu tương đương “một miếng khi đói bằng một gói khi no

46. Having been poor is no shame, but being a shamed of it, is.

Nghèo ko phải là cái tội, xấu hổ về điều đó mới là tội. Câu này hồi nhỏ Ba nói với mình suốt🙂

47. When the Wine enters, out goes the Truth

Hơi giống giống với “rượu vào thì lời ra“, nhưng lời này là lời thật lòng hỉ.

48. Early to bed and early to rise, makes a man healthy, wealthy, and wise

Câu này là kinh điển luôn .. ngủ sớm và dậy sớm sẽ khiến con người khỏe mạnh, giàu có và khôn ngoan.

Chọn lại mấy câu trong cả trăm câu cho mọi người đọc cho vui thôi. Lâu lâu được nhắc lại lời của người xưa cũng là điều tốt hen🙂

Posted in Books | 9 Comments »

Tập tành nấu món Pháp

Posted by thuhiennt on May 26, 2010

“Đây là quyển sách dành cho những bà nội trợ Mỹ ko có người hầu, người mà lâu lâu cho phép mình ko quan tâm đến tính toán chi tiêu, cân nặng, lịch thời gian, bữa ăn cho con trẻ, hội chứng vừa-là-mẹ-kiêm-tài-xế-kiêm-cô-giáo, hoặc bất cứ thứ gì khác có thể ảnh hưởng đến niềm vui nấu được một món gì đó đặc sắc để thưởng thức”.

Câu đầu tiên của quyển sách mà bất cứ ai yêu thích sách nấu ăn của Julia Child cũng thuộc nằm lòng. Mình đang cầm trong tay quyển xuất bản năm 1961, đọc mà cứ tưởng tượng đến hình ảnh bà Julia trong phim “Julie&Julia”. Bởi vậy mới thấy tài diễn xuất của Meryl Streep tuyệt vời đến mức nào.

"Mastering the Art of French Cooking"

Quyển sách mở đầu với những lời nhắn nhủ ân cần của tác giả về những mẹo nho nhỏ khi làm bếp. “Nấu nướng là một môn nghệ thuật không quá khó, và bạn càng nấu nhiều và học về nấu nướng nhiều, những bước cần phải thực hiện càng dễ hiểu. Nhưng giống như bất kỳ môn nghệ thuật nào khác, nó đòi hỏi thực hành và kinh nghiệm. Gia vị quan trọng nhất mà bạn có thể đem đến cho nó chính là niềm yêu thích nấu ăn”.

Từ “chiên sơ” mình hay dùng khi nói về cách bỏ thịt vào xào cho săn trước khi đổ nước vào hầm (như khi nấu cà ri gà hoặc bò kho) thì tiếng Anh gọi là sauté. Bạn có biết rằng sauté dùng để làm cho miếng thịt vàng đều, giữ được vị ngọt của thịt, và là một trong những kỹ thuật nấu nướng cơ bản quan trọng nhất không? Tuy nhiên, đây là lại bước làm dễ bị sai nhất, vì người nấu ít khi để ý 3 yếu tố chính sau

1. Dầu/Mỡ phải rất nóng, nóng gần bốc khói trước khi đổ thịt vào, vì nếu không thì thịt sẽ không giữ được nước cốt bên trong và sẽ không vàng được.

2. Miếng thịt phải hoàn toàn được khô. Nếu nó bị ẩm thì sẽ xuất hiện một lớp hơi giữa miếng thịt và dầu, ngăn chặn quá trình chiên vàng thịt.

3. Cái chảo phải thoáng, phải có đủ không khí giữa những miếng thịt, vì nếu không thì thịt sẽ bị đun, chứ ko còn là chiên nữa, và nước từ trong thịt sẽ thoát ra ngoài và làm cháy chảo.

Bởi vậy, cái thứ Hiền tưởng là dễ nhất hóa ra lại là thứ mình làm sai nhất. Chỉ trách cái miệng mình đơn giản, nấu sao, ăn sao cũng thấy ngon😳

Nói rằng bà Julia Child là người đầu tiên có công đưa ẩm thực Pháp đến với người Mỹ là vì những nguyên liệu bà dùng trong các công thức của mình đều là những nguyên liệu có thể tìm thấy trong bất cứ siêu thị Mỹ thông thường nào. Chứ ko phải như mình, lâu lâu muốn nấu bún bò phải chạy ra chợ Tàu kiếm hạt điều, kiếm sa tế, kiếm bún khô ..v.v.. Có ai muốn làm người đầu tiên đưa ẩm thực VN đến với người Mỹ ko?😛

Để làm được điều đó, bà phải nấu thử, gia giảm, thay đổi những nguyên liệu chuyên biệt của Pháp thành những nguyên liệu đơn giản hơn của Mỹ, nhưng vẫn ko làm mất đi hương vị của món ăn. Ví dụ:

1. Bacon người Pháp dùng là bacon tươi, ko có muối và không xông khói, trong khi bacon của Mỹ đa số là mặn và có xông khói. Khi dùng để nấu món Pháp, bà thay đổi bằng cách luộc trước miếng thịt bacon trong 10 phút cho bớt vị khói, rửa lại sạch bằng nước lạnh và lau thật khô cho bớt mặn.

2. Bột mì dùng trong món Pháp là bột mì mềm (soft wheat), trong khi bột mì đa dụng của Mỹ là hard wheat. Điều này sẽ làm chất lượng món ăn thay đổi, nên bà phải thử nghiệm lại và đưa ra công thức điều chỉnh dùng bột mì của Mỹ.

Bởi vậy đọc sách nấu ăn mà mình ngồi đọc chăm chú, nghiêm chỉnh như đọc sách học vậy đó. Đương nhiên sách xuất bản quá lâu rồi nên bây giờ sẽ có những dụng cụ chuyên biệt hơn, giúp người làm bếp đỡ khổ hơn là cứ làm y chang như sách chỉ dẫn. Nhưng Hiền thấy điều này lại là điều lợi đối với cái nhà bếp đơn giản quá sức của Hiền😛 Để Hiền cứ đọc từ từ hen, thấy mẹo nào hay, món nào dễ thì sẽ nấu thử rồi post lên chia sẻ với mọi người🙂

Posted in Books, Cooking | 5 Comments »

Julie & Julia … ngọt ngào niềm vui nấu ăn

Posted by thuhiennt on May 11, 2010

Vừa coi được 15p thôi là lòng mình đã biết chắc mình sẽ rất thích phim này rồi .. phim có một vẻ gì đó rất duyên dáng, ngọt ngào và đằm thằm. Hơn nữa, mình thấy được sự đồng cảm với cả hai nhân vật trong phim ..

Mạch phim là hai tuyến nhân vật song song ở hai thời điểm hoàn toàn khác nhau.

Ở mạch 1, phim kể về Julia Child, người được mệnh danh là “người phụ nữ đã đưa ẩm thực Pháp đến với mọi gia đình Mỹ”. Bà là tác giả của quyển sách dạy nấu ăn nổi tiếng “Mastering the Art of French cooking”. Phim bắt đầu từ khi bà Julia theo chồng là một đại sứ của Mỹ đến Paris nhận nhiệm vụ. Bà yêu thích ẩm thực Pháp, và muốn học nấu ăn trong lúc rảnh rỗi. Vì tất cả sách dạy nấu ăn đều bằng tiếng Pháp, bà phải đi học ở Le Cordon Bleu chung với những đầu bếp nam chuyên nghiệp. Thông minh, nhanh nhạy và cầu tiến, bà luôn là học sinh giỏi nhất lớp. Sau khi tốt nghiệp và bắt đầu dạy nấu món Pháp tại nhà cho những gia đình người Mỹ ở Paris, bà hợp tác với 2 người bạn viết sách dạy nấu món Pháp bằng tiếng Anh. Bà phải tự đổi những đơn vị đo lường của Pháp sang hệ thống Mỹ và thử nghiệm tất cả công thức mình viết ra. Sách được hoàn tất sau hơn 8 năm và được viết như một câu chuyện với những lời nhắn nhủ ân cần, trở thành người bạn cho tất cả những bà nội trợ.

Ở mạch 2, phim kể về Julie Powell, một nhân viên văn phòng bình thường với ước mơ được trở thành nhà văn. Sau một ngày làm việc tồi tệ, niềm vui duy nhất của Julie là về nhà nấu ăn, vì “khi em làm việc, em ko biết điều gì em sẽ gặp kế tiếp, mọi thứ đều ko chắc chắn, nhưng khi em nấu ăn, em biết chắc rằng nếu em đổ chocolate .. blablabla .. (cái này là ko nhớ :-P) thì em biết chắc nó sẽ đông lại, và đó là niềm vui”. Julie rất yêu thích sách của Julia Child và ảnh hưởng nhiều từ bà. Cả đời Julie chưa bao giờ kết thúc một công việc gì mình bắt đầu, được sự khuyến khích của chồng, cô tạo một blog và bắt đầu một thử thách của bản thân .. trong 365 ngày, sẽ nấu thành công tất cả 534 công thức trong sách của Julia Child, và cô sẽ blog về quá trình đó. Trong suốt một năm, bên cô luôn là hình ảnh của bà Julia Child, khích lệ cô, ngăn ko cho cô bỏ cuộc. Càng ngày blog của Julia càng trở nên phổ biến và được nhiều người quan tâm, cô bắt đầu được mời phỏng vấn, viết sách và lên tivi.

Xuyên suốt cuộc hành trình của hai người phụ nữ là hình ảnh của hai người chồng luôn bên cạnh họ, hết lòng yêu thương họ và ủng hộ họ. Mình thích cảnh người chồng đi làm về, bước vào nhà và hỏi liền “Vợ tui đâu rồi? Tối nay mình ăn gì đây em?”, rồi chồng lấy tay quệt chén nước sauce đang để trong bếp bỏ vào miệng trong khi vợ duyên dáng trả lời “Boeuf bourguignon”. Phim có vô số chi tiết dễ thương, ngọt ngào và cảm động. Highly recommend cho bạn nào thích nấu nướng🙂 Còn mình thì muốn kiếm sách của Julia Child về tập nấu thử🙂

Posted in Movies | 6 Comments »

Dạy con và học từ con

Posted by thuhiennt on March 19, 2010

Steven E. Landsburg cũng là tác giả của quyển “The Armchair Economist” khá nổi tiếng .. nhưng vì Hiền đang ngán đọc sách kiểu đó nên đọc thử quyển này “Fair Play – what your child can teach you about economics, values, and the meaning of life” thử xem có gì mới không. Nhìn tổng thể thì Hiền ko thích quyển này lắm, vì thấy những vấn đề tác giả tập trung lý luận không có tính xây dựng cao, chỉ giống như một ông gác chân uống cà phê vỉa hè bàn chuyện xã hội thôi. Tác giả chủ yếu phê phán cơ chế tax hiện tại, các chính sách như mức lương tối thiểu hoặc luật chống phân biệt đối xử.

Tuy nhiên, có một câu chuyện dạy con sau mà Hiền khá tâm đắc. Một lần trong trường đạo ngày Chủ Nhật của Cayley, con gái khoảng 9 tuổi của tác giả, cả lớp được ra bài văn về nhà viết bắt đầu như sau “Để được giống với Chúa hơn, con sẽ …”. Những bài văn hay nhất được dán lên bảng thông báo trước lớp, đa số bắt đầu như “Để được giống với Chúa hơn, con sẽ học cách tái chế (để bảo vệ môi trường)”, hoặc “Để được giống với Chúa hơn, con sẽ đối xử tốt với thú vật”. Để chuẩn bị ý tưởng cho bài viết của con, tác giả thảo luận với con về hướng cô bé sẽ viết và cuối cùng cả hai thống nhất với câu “Để được giống Chúa hơn, con sẽ cố gắng đạt được quyền lực tối thượng trong khắp vũ trụ”.

Sự tự chấp nhận trí tuệ là một căn bệnh. Những nhận định ngu ngốc là tác nhân gây bệnh. Thói quen ko phục tùng (irreverence) là vaccine chữa bệnh. Tôi hy vọng rằng khi một đứa trẻ được dạy để cười cợt về Chúa sẽ thấy hoàn toàn tự nhiên khi cười cợt vào những học giả, chính trị gia, giáo viên, quan tòa, phóng viên, và ngay cả nhà kinh tế học, những người mà đặc tính văn hóa của họ đã làm mất đi khả năng tự thắc mắc.

Sự không phục tùng, dĩ nhiên, là chưa đủ. Việc có thể nhìn thấu một lý luận trí tuệ được xây dựng thiếu chính xác chỉ là bước đầu tiên trong việc thay thế nó với một lý luận mới hơn. Tôi muốn con gái tôi biết rằng việc mở rộng giới hạn hiểu biết của con người là một mục tiêu đáng được trân trọng, rằng nó là một mục tiêu mà cô bé chắc chắn có thể đóng góp cho nhân loại, và bước đầu tiên là phải giải thoát đầu óc mình ra khỏi những thiên lệch đang hằng ngày cản trở khả năng đặt câu hỏi của mình“.

Có ba người bị Hiền thường xuyên áp dụng cách nhìn vấn đề khác với cách họ muốn mình nhìn, đó là chồng nè, anh Quế Sơn và bạn Khánh nè, đợt về VN thì là Vân Phương nữa. Đôi khi cách nhìn đó chưa hẳn là quan điểm của Hiền, mà chỉ là Hiền muốn đưa một cách nhìn khác lên bàn cân, chờ xem người đối diện nghĩ gì. Bạn Khánh thì chắc cũng mấy lần bị buồn lòng vì Hiền, còn anh Quế Sơn giờ thì làm biếng “cãi” và chồng thì “vợ gì mà lúc nào cũng cãi chanh chách với chồng là sao?” để bạn Hiền phải vừa cười vừa trả lời “giờ anh muốn người vợ nói gì cũng gật hay người vợ giúp anh mở rộng quan điểm?”😀 Trước giờ chỉ có Ba là Hiền đề xuất ý gì khác là Ba cũng có luận điểm để đập lại nó một cách hợp lý, làm mình phải “tâm phục khẩu phục”🙂 Ai nói gì cũng đồng ý thì dễ làm lắm, vì có khi mình chẳng cần phải suy nghĩ gì thêm nhiều. Hiền hy vọng bài này làm cho ba người đặc biệt đó của Hiền hiểu hơn về Hiền, vì ko phải vô cớ mà Hiền chọn họ để tranh luận những luận điểm ko đâu vào đâu của mình.

Giờ quay lại quyển sách .. tác giả áp dụng rất nhiều phép tương đồng để đụng đến những vấn đề nhạy cảm .. có lúc mình thấy hợp lý, nhưng cũng có lúc mình thấy khiên cưỡng không chịu được. Ví dụ nhe

1. Những người phải chấp nhận những cách kiếm tiền kém hấp dẫn hơn – như lao động chân tay – làm chúng ta thông cảm. Những người phải chấp nhận những mối quan hệ kém hấp dẫn hơn – như đi kiếm prostitute – lại làm chúng ta coi thường. Điều đó có nghĩa là chúng ta có thể phải suy nghĩ lại một trong hai thái độ trên.

2. Mary sở hữu một căn hộ trống để cho thuê. Joe đang kiếm một nơi để ở. Nếu Joe ko đồng tình với cách sống, tôn giáo hay dân tộc của Mary, Joe được quyền thoải mái đi kiếm chỗ khác để thuê. Nhưng nếu Mary ko thích dân tộc, tôn giáo, hay ko đồng ý với cách sống của Joe, luật chống phân biệt đối xử buộc cô phải nuốt sự khó chịu vào trong và cho Joe thuê nhà. (Luật chống phân biệt đối xử này hiểu nôm na là cấm người cho thuê nhà từ chối người thuê nhà dựa trên tôn giáo, chủng tộc hay định hướng giới tính của họ). Như vậy là ko công bằng, những gì Joe làm được thì Mary ko được quyền làm; con người nên được đối xử giống nhau, với ý nghĩa là quyền và nghĩa vụ của họ ko nên bị thay đổi vì những hoàn cảnh ko liên quan ở bên ngoài.

Những luật như vậy được thông qua, theo tác giả, là vì nó nhằm vào một thiểu số trong xã hội, trong trường hợp này là chủ cho thuê nhà. Tưởng tượng nếu nó nhằm vào người cho thuê (với số lượng lớn hơn nhiều) thì họ sẽ phản kháng qua thùng phiếu bầu. Hay nói cách khác, nhiều người ko nghĩ đến việc ko công bằng này vì ta cho rằng đó là chuyện của người khác.

Cha xứ Martin Niemoller, sau 8 năm rưỡi ở trong trại tập trung phát xít, đã viết như sau

Đầu tiên bọn chúng đến bắt những người Cộng sản, nhưng tôi ko lên tiếng, vì tôi ko phải Cộng sản. Sau đó chúng đến bắt người Do Thái, nhưng tôi ko lên tiếng, vì tôi ko phải Do Thái. Sau đó chúng đến bắt những người trong hội tư thương, nhưng tôi ko lên tiếng, vì tôi ko phải tư thương. Sau đó chúng đến bắt người đạo Thiên Chúa giáo, nhưng tôi ko lên tiếng, vì tôi đạo Tin Lành. Sau đó chúng đến bắt tôi, và đến lúc đó thì ko còn ai để lên tiếng nữa“. (Hiền khoái đoạn trích này quá chừng :-P)

3. Định giá lại nhà làm thuế nhà đất của tôi tăng lên 40%. Còn hàng xóm của tôi thì thoát, ko bị gì cả. Tôi cảm thán “ko công bằng chút nào”. Hàng xóm của tôi đồng tình “ông đúng rồi. Thật là ko công bằng. Như vậy là ông đã trả thuế dưới mức phải trả trong 15 năm qua rồi. Đáng lý ông phải sửa lỗi bằng cách trả tiền thêm cho thành phố đó”. Tôi phải đồng ý với cách nhìn này của người hàng xóm. Rõ ràng là ko có gì công bằng với những cái trước giờ đã có, cũng như ko có gì ko công bằng trong việc thay đổi cái đó.

Tương tự như vậy, khi hiệp ước tự do thương mại Bắc Mỹ (NAFTA) được thông qua, gỡ bỏ những rào cản thương mại và đầu tư giữa Mỹ, Canada và Mexico, một số nhà chính trị gia cho rằng “khi một người Mỹ làm việc $16 1 giờ bị mất việc vào tay người Mexico $3 1 giờ, điều đó là ko công bằng và anh ta phải được bồi thường cho sự mất mát đó”, trong khi ta lại phải nghĩ rằng chính phủ Mỹ, trước khi NAFTA được thông qua, đã bắt nhân dân phải trả tiền mắc hơn cho một món đồ mà nếu người Mexico làm thì sẽ rẻ hơn nhiều. Đúng là ko công bằng, nhưng chính ra nhân dân phải được bồi thường, chứ ko phải anh chàng làm việc đến $16 1 giờ được bồi thường.

4. Khi trong hai đứa trẻ, một đứa có nhiều đồ chơi hơn đứa kia, chuyện đó là chuyện bình thường, và sẽ thật là ngớ ngẩn khi bạn cho rằng đứa nhiều đồ chơi đó có bổn phận phải cho đứa kia một phần đồ chơi của mình. Nhưng trong xã hội, bạn lại ủng hộ mức thuế lũy tiến (progressive tax), nghĩa là thu nhập thấp thì thuế thấp (hoặc ko có), còn thu nhập cao thì thuế càng cao càng tốt, với lý do để cân đối thu nhập trong toàn xã hội. Việc này rõ ràng là ko khác gì việc bạn bắt người có thu nhập cao phải nộp tiền nhiều (và đưa cho) người có thu nhập thấp, chỉ bởi vì như vậy mới công bằng.

——————————

Hiền hoàn toàn ko nhận định những lập luận trên là đúng hay sai (mặc dù tác giả cũng dẫn chứng cuối sách một số nghiên cứu ủng hộ quan điểm của mình). Điều quan trọng nhất Hiền học được từ sách là nó giúp cho Hiền một cách nhìn khác về những vấn đề mà đôi khi vì mình ko quan tâm nên ko để ý, hoặc để ý nhưng ko suy nghĩ, ko tự thắc mắc. Ko phải ai tuyên bố gì cũng đúng, và ko phải một ý kiến lạ đời nào đó lúc nào cũng nên bị trù dập.

PS: Mới add phần này vào sau khi đọc xong cái link sau “Từ chuyện người chèo bè nghĩ đến lòng tự trọng dân tộc“. Cái link này ngày hôm nay thấy share qua 2, 3 người bạn trên Facebook, nhưng ko thấy họ comment gì. Đại ý là có một người chèo bè ở thác Bản Giốc đã từ chối nhận tiền khi khách cho thêm tiền, và sau khi nhà báo viết 1 bài cảm động về “lòng tự trọng” thì tác giả mới phân tích ở diện rộng hơn. Hiền đồng ý với phần phân tích về lòng tự trọng qua ví dụ về hai anh chàng “hát rong” nhưng ăn mặc rất sạch sẽ và lịch sự, cũng như trong những dẫn chứng về doanh nghiệp. Nhưng dùng hình ảnh người chèo bè từ chối tiền tip (gọi vậy cho lẹ) để nói rằng đó là lòng tự trọng thì Hiền thấy nó có vẻ ép buộc và một chiều quá. Thử nghĩ xem .. giả sử anh chèo bè lấy giá 5000đ 1 lần chèo, nhưng anh chèo cẩn thận, vừa chèo vừa hát (chẳng hạn), hoặc giả chỉ là khách trân trọng công sức anh bỏ ra, nên tip cho anh 10,000đ. Anh từ chối nhận, nghĩa là anh gián tiếp nói rằng “dịch vụ của tôi chỉ đáng 5000đ thôi, nếu anh cho là nó đáng 15,000đ thì ko đúng đâu, nên tôi ko nhận” .. thử tưởng tượng nếu ai cũng “tự trọng” như vậy, cho là dịch vụ của mình ko đáng với giá trị cao của người đánh giá nó thì lấy đâu ra động cơ để người đó nâng cao chất lượng dịch vụ của mình, làm cho dịch vụ ngày càng đi lên? Cổ súy cho lòng tự trọng là việc tốt, nhưng nhìn sự việc một chiều thì lại là một vấn đề hoàn toàn khác.

Posted in Books | 1 Comment »

Bánh bò nướng

Posted by thuhiennt on March 14, 2010

Cái bánh này làm khổ sở lắm nè .. của đáng tội, bánh này ở VN Hiền chưa bao giờ ăn (cũng rất ít ăn bánh bò bánh tiêu), sang đến đây, nhớ có đợt lên Maine chơi với Linh thì Linh cứ nhắc đi nhắc lại rằng ở đây có bán bánh bò nướng đông lạnh, như món đó là một món truyền thống VN mà ai cũng thèm. Hiền tranh thủ mua đến 2 cái, về nướng lại ăn mới thấy ngon gật gù.

Muốn làm bánh bò bánh tiêu cho chồng ăn, mà thấy làm bánh bò hấp có vẻ khó quá nên mình chuyển sang làm bánh bò nướng. Tưởng dễ vậy mà phải làm đến lần thứ 3 mới ra hồn. Ăn cũng ngon theo đúng tiêu chuẩn bánh bò nướng, nhưng sao vẫn cảm thấy thiếu thiếu gì đó, cảm giác khác với lần đầu tiên ăn bánh bò nướng trên Maine lắm.

Anyway, vì cuối cùng cũng tìm ra công thức làm đúng nên giờ phải ghi lại, sau này chồng thèm thì lại làm tiếp chứ sao🙂

Bánh bò nướng, có rễ tre kìa, mà nhìn ko rõ

Độ khó: 4/5 (vì làm thật sự thấy khó và mệt)

Thời gian: chuẩn bị 1 tiếng, nướng khoảng 45-50 phút nữa, tổng cộng coi như là khoảng 2 tiếng.

Nguyên liệu:

– 1 hộp coconut milk

– 2 cups đường

– 1 bịch bột năng (14oz)

– 10 trứng

– 1 bịch bột nổi màu hồng (loại này mua ở chợ châu Á, chú ý đừng mua baking powder double action ở mấy chợ Mỹ vì nó sẽ làm bánh cứng chứ ko xốp, còn loại bột nổi màu hồng này là single action. Kinh nghiệm xương máu lần 1 làm thất bại vì tưởng bột nổi nào cũng như nhau).

– Chút xíu màu lá dứa cho thơm.

Cách làm

– Nấu sôi nước cốt dừa với đường cho tan đường, bỏ màu lá dứa vào, sau đó để nguội.

– Lấy 1 tô lớn, dùng rây lược 10 cái trứng cho tròng trắng trộn với tròng đỏ mà không tạo bọt. Nếu ko thì dùng nĩa quậy một chiều cũng được. Chú ý là nhẹ nhàng để ko tạo bọt, vì nếu ko bánh sẽ nổi to và rỗng bên trong (kinh nghiệm xương máu lần 2 .. Hiền dùng máy đánh trứng đánh, bánh nổi to như cái nấm luôn).

– Đổ nước đường vào trừng quậy đều .. vì vậy phải cần nước đường nguội, nếu ko trứng bị chín.

– Trộn bột nổi với bột năng, dùng rây lược bột đổ vào hỗn hợp trứng, dùng nữa đánh một chiều tiếp cho đến khi bột trộn đều trong hỗn hợp. Bước này Hiền thấy lâu nhất, vì bột cứ nổi lợn cợn khắp nơi, đánh bột ra mỏi tay muốn chết luôn. Sau đó lược hỗn hợp qua rây để lọc lại.

– Thoa dầu đều lên khuôn tròn 10 inch, để vào lò nướng đã bật lên 350 độ F trước, để 5p cho khuôn nóng. Sau đó lấy ra đổ hỗn hợp qua rây vào khuôn liền. Nếu khuôn đủ nóng thì sẽ nghe một tiếng xèo (như vậy bánh mới có rễ tre). Nên đổ bột chỉ khoảng 1/2 đến 2/3 khuôn vì nó còn nở lên nữa.

– Nướng 350 độ F trong 10p, sau đó giảm xuống 300 độ F để 45-50p tùy độ dày của bánh. Bếp nhà Hiền để khoảng 50p thì thấy thành bánh hơi bị chai rồi.

Vậy là xong .. chúc mọi người làm thành công nhe. Hiền làm xong giờ vẫn còn mỏi tay, chắc sẽ lâu lắm mới làm lại.

Posted in Cooking | Tagged: | 4 Comments »

Bánh đúc nước dừa

Posted by thuhiennt on March 13, 2010

Món này Hiền chỉ biết đến khoảng năm lớp 6, lớp 7. Hiền vốn mê mấy loại bánh mặn như bánh bèo, bánh bột lọc hay bánh ít trần .. lần nào mẹ Hiền đi chợ cũng phải mua về lúc 1 bịch ăn thì mới chịu. Còn nhớ có bữa mẹ dẫn hai chị em ra chợ, để ngồi ngay quầy bánh bèo ăn, thích ăn cái gì thì chỉ, đợi mẹ đi chợ xong ra dẫn hai chị em về. Lớn lên xíu, có lần thấy bà bán bánh bèo quẩy gánh đi ngang nhà .. mình thấy có bánh bèo nè, rồi bánh bột lọc, nhưng tự nhiên có cái bánh gì trắng trắng mà phủ lên một lớp đỏ đỏ, nhìn thiệt là bắt mắt ah .. ăn vào thì lại thơm ơi là thơm mùi dừa, từ đó thích luôn. Mà mỗi lần mua là lựa chọn dữ lắm ah, vì giờ thành ra phải lựa giữa 3 loại bánh mình thích .. mua hết thì ăn ko nổi, mua 1 cái thì thèm 2 cái kia, cũng khổ sở lắm chứ bộ.

Giờ thì biết làm rồi😀 Hình như món này là món miền Tây, ngoài món này có mùi dừa thì Hiền còn khoái món bánh tằm bì chan nước mắm và nước cốt dừa nữa .. nhớ hình như mẹ chồng cũng ghiền ăn lắm😳

Bán cho chồng dĩa bánh đúc nè .. tính rẻ $10 thôi!

Source: http://www.vietnhim.com/dongnhim/showthread.php?t=15703

Độ khó: 3/5 (tại làm tôm chấy hơi cực xíu)

Thời gian: khoảng 1 tiếng

Nguyên liệu:

– 2 cups bột gạo

– 1 tbs bột năng

– 2 cups nước lạnh

– 1 lon coconut mill

– 1/2 tsp muối

– 1/2 tsp đường

– 1/tsp bột ngọt

– Hành lá cắt nhỏ

– Dầu ăn, tôm chấy

Cách làm:

– Bột gạo, bột năng, nước lạnh, nước cốt dừa, muối, đường trộn chung. Chú ý là quậy cho nước cốt dừa tan trong hỗn hợp, vì nếu ko, nó nổi hết lên mặt, làm bề mặt bánh ko được khô.

– Lấy khuôn non-stick ( chảo không dính ) tráng chút dầu ăn, đổ bột vào khuôn rồi đem đi hấp khoảng 30 phút. Lấy đầu tăm thử vào bột, nếu đầu tăm khô là bột đã chín.

– Hành lá cắt nhỏ, cho dầu ăn vào và xào sơ chút cho thơm .

– Cho bánh ra dĩa, rắc tôm chấy, cho hành lá vào dùng với nước mắm chua ngọt, đồ chua thái chỉ và ớt bằm

Cách làm tôm chấy :

– Bắt lên bếp luộc liu riu khoảng 1 chén tôm khô cho mềm (ngâm cũng được, nhưng Hiền thấy luộc vậy lẹ hơn nhiều đó, mà tôm cũng mềm hơn nữa), rồi bỏ ra cối giã cho nát, cho vào chút xíu bột màu đỏ. Trộn đều lên rồi cho lên bếp rang tôm. Nhớ cho chút dầu ăn và tiêu vào cho thơm.

Chúc mọi người ăn ngon miệng nhe .. bánh này ăn một hai miếng đầu thì ngon, nhưng ăn một hồi thì hơi ngán😛

Posted in Cooking | Tagged: , , | 6 Comments »

Science Fair for highschool kids

Posted by thuhiennt on March 12, 2010

Vừa mới đi làm giám khảo cho cái science fair trong vùng, vẫn còn ấn tượng quá nên Hiền về viết cảm nhận liền, sợ để lâu quên mất tiêu.

Hiền ko rõ lắm về cấu trúc của kiểu hội chợ này, nhưng theo tên của nó là Northwest Arkansas Regional Science and Engineering Fair, nghĩa là hội chợ về khoa học dành cho học sinh trung học, quy tụ hơn 150 học sinh của các trường trung học trong khu vực ở đủ các cấp lớp. Nhóm Hiền chấm thi là junior, khoảng lớp 7, từ 12 – 13 tuổi và chủ đề là Behavioral and Social Sciences, kiểu như mấy môn xã hội của mình hay sao đó. Chồng Hiền thì chấm cho lớp senior, chắc khoảng lớp 9 của mình, để tối hỏi chồng xem có project nào hay ko.

Những câu hỏi mà những học sinh tham dự đặt ra, nghiên cứu và trả lời nhiều lúc làm mình giật mình trước khả năng suy nghĩ của chúng, và đôi khi cũng làm mình bật cười.

Có một cái project với câu hỏi như sau “Đàn ông và phụ nữ, ai giỏi hơn trong việc giải câu đố?” .. câu hỏi là đàn ông và phụ nữ, nghe lớn lao vậy, nhưng đối tượng nghiên cứu của em chỉ gồm 7 bạn nam và 7 bạn nữ cùng lớp 7 với mình. Hiền hỏi em, tại sao em lại nghĩ ra đề tài này? Em trả lời .. tại em thấy nam hay nữ gì thì lúc nào cũng cho rằng mình thông minh hơn giới còn lại, nên em mới nghiên cứu thử vấn đề này xem có phải vậy ko😛 Phương pháp thì đơn giản lắm, cho 2 nhóm 4 câu đố vui và đo thời gian làm, kết luận là nhóm nữ trung bình làm nhanh hơn, nên “chắc là” nữ thông minh hơn😀

Điểm chung của các projects là rất nhiều sơ hở trong phương pháp và kết luận, bỏ quên những khả năng giải thích khác .. ví dụ cái project trên thì lỡ 7 bạn nữ đó vốn đã thông minh hơn 7 bạn nam rồi thì sao (nếu mình control cho điểm số trong trường thì có thể giảm bớt sự sai lệch này), hoặc sự khác nhau giữa hai giới biết đâu chỉ là khác nhau ngẫu nhiên, chứ ko phải khác nhau thật sự. Nhưng ko thể đòi hỏi độ phức tạp và xuyên suốt như vậy với cỡ tuổi này, chỉ với cách chúng đặt câu hỏi, tìm cách trả lời và thể hiện sự hiểu biết của mình đã đủ làm mình hy vọng rằng sau này chúng có thể làm được nhiều hơn thế nữa. Cô bạn cùng chấm với Hiền, học Ph.D ngành sociology, thậm chí còn nói rằng cô thấy một số projects có tầm ảnh hưởng đến mức có thể dùng làm luận văn tiến sĩ được🙂

Ghi lại thêm 6 cái projects khác mà Hiền chấm hôm nay cho mọi người tham khảo chơi😛

1. Xem tranh vẽ của học sinh để xem có sự liên hệ giữa cách thể hiện trong tranh với sở thích của người đó hay ko. Cô bé này bảo rằng nhiều người lớn thay đổi công việc liên tục vì họ ko biết họ thích làm gì, nên cô bé muốn xem thử là có cách nào biết được ko. Và kết luận là tranh vẽ ko nói lên được gì😀

2. Nghiên cứu xem teenagers có kiểm tra áp suất vỏ xe thường xuyên như người lớn để bảo đảm rằng vỏ xe đủ an toàn để chạy ko. Lý do cậu bé nghiên cứu là vì em xem trên internet rằng 60% nguyên nhân của tai nạn xe hơi là vỏ xe ko đủ áp suất, nên em muốn xem thử giữa người lớn và trẻ vị thành niên có khác nhau trong việc để ý vỏ bánh xe ko. Kết luận là teenagers chắc là vì ít chạy hơn, và khi lên xe thì quá háo hức chạy nên quên kiểm tra, mặc dù đã được dặn trước đó.

3. Con trai hình như đứa nào cũng mê xe hơi hay sao đó, mà chủ đề của cậu bé này lại là kiểm tra ảnh hưởng của việc vừa lái xe vừa nghe điện thoại lên khả năng phản ứng trước thay đổi trên đường. Bằng cách thiết lập video game và tay lái giả, em đo thời gian lái xe qua các chướng ngại vật trong game, và vì người vừa nghe vừa lái xe thì kết thúc trò chơi chậm hơn, em kết luận là vừa lái xe vừa nghe điện thoại là một distraction đáng kể. Em còn tính mở rộng project của mình sang vừa lái xe vừa nghe nhạc, vừa lái xe vừa nhắn tin và vừa lái xe vừa nói chuyện với người bên cạnh.

4. Cái project này hơi ngộ .. giả thiết của em là khi người ta được đưa cho xem 3 hình theo dạng optical illusions thì người ta sẽ nhìn thấy đúng được ít nhất 50% số hình .. cách thức thực hiện là đưa cho 31 người xem rồi thống kê lại, xong, hết phim😀

5. Giả thiết của cô bé này là khi phụ nữ già đi thì họ ít quan tâm về vẻ đẹp bên ngoài, trong khi khi đàn ông già đi thì họ lại quan tâm hơn đến vẻ đẹp bên ngoài của phụ nữ. Bằng cách thiết lập một bảng câu hỏi khéo léo, cô bé chỉ ra được rằng đàn ông ít quan tâm đến trang điểm, kiểu tóc và quần áo của phụ nữ, trong khi họ lại coi trọng gương mặt hơn. Khá thú vị!

6. Cậu bé này mở đầu bằng cách giới thiệu rằng sắp tới cậu sẽ tham gia cuộc thi chạy bộ qua nhiều địa hình khác nhau, và nhiều người vừa nghe nhạc vừa chạy, nên cậu muốn xem tác dụng của nhạc nhanh và nhạc chậm lên tốc độ chạy của người nghe. Kết luận là nếu cho nghe nhạc nhanh thì người đó sẽ chạy nhanh hơn lúc được nghe nhạc chậm hoặc ko được nghe nhạc.

Còn có nhiều projects khác mà Hiền chỉ đi lướt ngang qua nhìn thôi mà đã cảm thấy ấn tượng vô cùng với cách những câu hỏi mang tính quan sát cao và có thể áp dụng trong thực tế được đặt ra (kiểu như nhiều dứa trong jello có làm cho jello khó đông hơn hay ko), huống chi Hiền chỉ mới xem được một phần nhỏ, còn những ngành khác như math, chemistry, physics rồi astronomy nữa thì sẽ còn thấy được nhiều điều bất ngờ hơn nữa.

Hiền có thể kết thúc bài viết bằng câu hỏi mà ai cũng có thể nghĩ ra: Biết bao giờ thì giáo dục Việt Nam mới được như vậy😉, nhưng hỏi để làm gì khi trả lời ko được. Hiền thì chỉ biết rằng sau này mình có con thì mình sẽ luôn cố gắng khuyến khích và ủng hộ con đặt những câu hỏi khác người và tự tìm tòi, thử nghiệm câu trả lời cho chính mình. Về chuyện dạy con này thì đang đọc một quyển sách khá liên quan, khi nào đọc xong sẽ review.

Bây giờ thì đố mọi người đoán thử xem project nào được giải nhất trong 7 cái Hiền tả ở trên?🙂

Posted in Linh tinh | 3 Comments »

Plato và con thú mỏ vịt bước vào quán rượu

Posted by thuhiennt on March 11, 2010

Plato là triết học gia nổi tiếng thời Hy Lạp cổ đại, là học trò của Socrates và thầy của Aristotle. Phải quăng toàn big names ra giới thiệu vậy để mình phải thắc mắc rằng một người như Plato thì có gì để nói với con thú mỏ vịt trong bar.

Cảm hứng đọc quyển này “Plato and a Platypus walk into a bar .. – Understanding philosophy through jokes” của Thomas Cathcart và Daniel Klein bắt nguồn từ link của Khánh “Tiếu lâm và triết học“. Link này dịch lại phần giới thiệu của sách, phải nói là bài dịch rất hay và thú vị, làm mình tò mò đi kiếm sách về đọc liền. Sách nhỏ gọn, hài hước và dễ đọc. Rồi đến khi đọc quyển gốc này thì mới ngả ngửa, vì vốn từ về triết học của mình ít ỏi quá, đọc mà chẳng liên kết được với khái niệm tương tự tiếng Việt, nên chỉ thấy có mỗi mấy truyện cười là vui, sang đến đoạn họ phân tích theo triết học thì chẳng hiểu gì hết trơn. Quyển này mà được dịch sang tiếng Việt là mình sẽ kiếm đọc ngay.

Hồi xưa Hiền coi một episode của show thích nhất “Criminal Minds”, trong đó tiến sĩ tâm lý Reid có một câu đố vui như sau

“How many existentialists does it take to screw in the light bulb?

Phải dùng đến mấy nhà existentialists để thay bóng đèn điện?”

Câu trả lời như sau

“Two; one to change the lightbulb, and one to observe how it symbolizes an incandescent beacon of subjectivity in a netherworld of cosmic nothingness

Hai người – Một người thay bóng đèn và một người nữa để quan sát cách bóng đèn biểu tượng cho luồng sáng của vật thể trong một nơi u ám của vũ trụ hư không”

Note: Ngụ ý của kiểu jokes này là để châm biếm sự đặc trưng của nhóm người được đặt ra trong câu hỏi. Hiền phải ghi tiếng Anh là vì ko chắc mình dịch đúng/hiểu đúng. Trong phim thì đương nhiên ko ai có thể hiểu được kiểu jokes quá ư là trí tuệ này, nên ko ai cười hết. Hiền cũng ko phải là ngoại lệ .. và bởi vì là ko hiểu nên nhớ hoài😛

Existentialisms theo sách này là một trường phái triết học cố gắng miêu tả tình trạng thật sự của sự tồn tại từng con người riêng biệt hơn là những phẩm chất thống nhất trừu tượng. Nghĩa là sự tồn tại có trước những phẩm chất cần thiết (essence) và con người tự tạo ra essence cho mình, vì vậy, dẫn đến việc con người luôn sống “thật” (authentically), hiểu rõ sự hữu hạn của đời sống và ko ảo tưởng về những quyết định của mình. (Dịch một hồi thì thấy giống “chủ nghĩa duy vật” bên tiếng Việt quá, ko biết có phải ko ta!)

Existentialisms thể hiện rõ nét qua truyện cười sau

Một người đàn ông đang quan hệ với vợ của bạn thân mình thì họ nghe tiếng xe của ông chồng trên lối vào nhà. Ông ta liền chạy vội vào tủ quần áo trốn. Người chồng bước vào, đến tủ quần áo để lấy áo khoác, thấy bạn mình đang trần như nhộng đứng đó liền nói “Lenny, anh làm gì ở đây vậy (What are you doing here) ?”

Lenny ngại ngùng nhún vai và nói “Thì người ta phải ở một chỗ nào đó chứ (Everybody’s gotta be somewhere)”

Người chồng thì muốn biết tại sao Lenny, chứ ko phải ai khác lại ở trong tình huống đặc biệt này – trần như nhộng trong tủ quần áo của mình. Nhưng Lenny thì lại chọn trả lời một câu hỏi khác “Tại sao người ta ở một nơi nào đó chứ ko phải là không nơi nào hết (Why is anybody anywhere rather than nowhere)?”. Đó chính là câu hỏi existentialist.

Ko biết nãy giờ Hiền giải thích cái existentialism vậy thì mọi người hiểu hơn chưa, nhưng có một câu trả lời khác hơn (trong phim) cho câu đố vui đầu tiên như sau “Sẽ ko cần người nào hết, vì họ sẽ ngồi đó và để cho bóng đêm tồn tại” (câu trả lời này ko có tiếng Anh vì chưa tìm ra bản official cho nó).

Kiểu jokes về “how many .. ” như vậy nhiều và đọc cũng thâm thúy lắm

“Cần bao nhiêu nhà tâm lý học để thay bóng đèn?

Một người – nhưng bản thân cái bóng đèn phải muốn được thay đổi kìa”

“Cần bao nhiều nhà nữ quyền để thay bóng đèn?

Trả lời 1: 2 người – 1 người thay bóng đèn và 1 người đả kích bất cứ người đàn ông nào đề nghị giúp đỡ

Trả lời 2: 3 người – 1 người thay bóng đèn và 2 người để thảo luận xem bóng đèn đã áp bức bóc lột cái chuôi đèn như thế nào”

“Cần bao nhiêu người đạo Thiên Chúa giáo để thay bóng đèn?

Trả lời 1: 1 triệu lẻ một – 1 người thay bóng đèn và 1 triệu người ca vang “Ta đã thấy được ánh sáng! Alleluia!”

Trả lời 2: Ko ai cả, vì mặc dù chúng ta có thể làm cho việc thay đèn được dễ dàng, nhưng bạn phải nhớ rằng ánh sáng chỉ có thể khởi tạo bởi quyền năng của Chúa qua con trai duy nhất của Người là Jesus Christ”

Source: http://www.economicexpert.com/3a/Lightbulb:joke.htm

Hihi .. túm lại là tính nói về triết học và truyện cười mà coi đi coi lại thấy mình chẳng đủ trình để dịch đoạn nào hết, cuối cùng lại lan man sang truyện cười. Nói trước là Hiền ko hề có ngụ ý gì trong mấy đoạn dịch đâu ah nhe.

Kết luận cuối cùng sau khi đọc sách là nó confirm nhận định rằng truyện cười luôn có những ngụ ý rất sâu xa, hoặc là nó thể hiện quan điểm của con người về một phạm trù nào đó, hoặc nó cố ý châm biếm phạm trù đó. Cuối quyển sách còn có một bài tập nhỏ nhỏ, ghi ra 3 truyện cười và đề nghị người đọc liệt kê những phạm trù triết học mà truyện cười minh họa và cách minh họa như thế nào. Làm bạn Hiền đọc xong thì sau đó đọc truyện cười nhảm nhảm trên Internet cũng ngồi thừ suy nghĩ xem nó đang thuộc phạm trù nào đây. Nhức đầu quá😀

Hai tác giả này còn có thêm quyển “Heidegger and a Hippo walk through those pearly gates”, bàn về khái niệm cái chết trong triết học qua truyện cười. Quyển này Hiền đọc được mấy trang đầu, vì truyện cười quá ít mà giải thích về triết học lại nhiều, nhiều hơn quyển đầu –> mình đọc mình ko hiểu nên mình chán. Tính đọc truyện cười thôi, nhưng đọc truyện cười mà lại ko đọc/ko hiểu phân tích thì khó chịu nên tốt nhất bỏ luôn, ko đọc. Recommend quyển đầu, ko recommend quyển sau.

Posted in Books | 6 Comments »

Má, con và .. – Nguyễn Ngọc Tư

Posted by thuhiennt on March 7, 2010

Tôi nghĩ, đôi khi vô tình tôi làm má buồn.

Như chiều qua, tôi nói lúc này tóc con bị rụng quá trời, coi trên internet người ta dạy mua thuốc này thuốc này sẽ bớt. Hay hôm kia khi giỡn với nhóc con, phát hiện ra lưỡi nó bị nấm đóng dày, tôi mở máy tính, xong gật gù, trên mạng người ta kêu mua thuốc x thuốc y, hoặc hái lá a, lá b giã lấy nước rơ lưỡi, nhóc sẽ khỏi.

Có lần tôi khoe vài bí quyết nấu ăn, cách chọn gà ngon, má ngạc nhiên, mèn ơi trên mạng có đủ thứ hết trơn hả ? Tôi cười khoái chí, gì cũng có má à, trên trời dưới đất, muốn biết gì cứ gõ vài ba chữ là mạng cho mình biết tuốt. Má nói ngộ quá, cái mạng là cái gì mà hay dữ ta. Giọng má không một chút ngậm ngùi nhưng bỗng dưng tôi nghĩ má ngậm ngùi.

Là vì má đang ở bên tôi, nhưng khi bối rối và ngơ ngác tôi đã không hỏi má. Sống bảy chục năm dài, trải qua bao nhiêu biến cố, má vén khéo đảm đang, chèo chống gia đình nuôi nấng mấy chị em tôi khôn lớn, phải nói là má biết nhiều, rất nhiều. Nhưng tôi không hỏi má, tôi chạy tới internet, gọi “vừng ơi…”, và đôi lúc khoe khoang những kiến thức mà má đã “rành sáu câu” rồi.

Một phần ý nghĩa của mối quan hệ già – trẻ (hay má – con) là cho – nhận, dạy – học… nhưng giá trị đó đang ít nhiều thay đổi. Sự mất mát rất từ tốn không nhận biết ngay được, cho đến khi đủ lớn và sâu, người ta mới giật mình, sực nhớ ra lúc này mình nói bằng ngón tay nhiều hơn bằng miệng, nhìn màn hình máy tính hay điện thoại nhiều hơn nhìn người. Sực nhớ có thể má đã buồn, má sống nhiều nhưng những trải nghiệm mà má đang gìn giữ, tôi không ngó ngàng tới.

Như thể tôi là tôi khác, không phải con bé đen nhẻm hồi lên bảy lên mười, đi vào cuộc đời bằng cánh cửa do má mở, suốt ngày lẽo đẽo theo chân má, để hỏi má ơi cái kia để làm gì, má ơi cái này tại sao… Ngày tôi về nhà chồng, má không dám đi đâu, suốt ngày chờ bên điện thoại, vì tôi hay gọi về hỏi, má ơi kho cá bằng muối hay nước mắm, nấu canh chua bằng me hay bằng giấm, con lỡ làm cơm khét rồi, giờ biết làm sao ?

Hồi đó má ở xa chỗ tôi chừng mười lăm cây số, nhưng má chỉ cách tôi một hồi chuông điện thoại. Băn khoăn chút chút, nghi ngại chút chút, lo lắng chút chút… tôi lại nghĩ tới má. Và má luôn có câu trả lời. Như bà ngoại luôn có câu trả lời cho má. Như bà cố luôn có câu trả lời cho ngoại. Người ta cứ sống vậy, già rót đầy cho trẻ, đi trước dẫn đường cho đi sau, tưởng đâu nối tiếp hoài hoài.

Nhưng khi nền tảng ứng xử giữa người và người lung lay bởi quá nhiều phương tiện hiện đại, tôi cũng buông lơi bàn tay má. Ngụp lặn trong biển thông tin mà tôi tin với chúng, tôi sẽ xử lý tốt mọi tình huống xảy ra với cuộc đời mình. Tôi quên, má không biết nơi lạnh nhất vũ trụ nhưng má có nhiều kinh nghiệm nuôi trẻ con lớn mau. Má không biết cách diệt virus máy tính nhưng bẫy chuột là số một. Má không biết viết blog nhưng nấu ăn rất ngon. Nhưng tôi quên. Má, như những người già khác, đôi lúc nào buồn tênh trong ý nghĩ mình đang sống thừa, tàn lụi không tăm tích.

Tôi còn giữ hình ảnh những người già nước Hàn xa xôi mà tôi đã từng gặp mặt. Những ông bà già buồn rượi, lặng lẽ. Vật vờ như bóng, lắt lay như khói. Anh bạn của tôi nói đất nước anh càng phát triển càng hiện đại thì người già càng cô độc, hai thế hệ già – trẻ hầu như không còn chuyện gì chung để nói với nhau. Khi chụp ảnh những gương mặt sầu muộn đó, tôi luôn nhớ tới má, thầm so sánh và khoái chí vì má gọn gàng lanh lợi hơn họ, má tươi tắn vui vẻ hơn họ, dù má nghèo, thiếu thốn hơn họ.

Nhưng giờ tôi biết má cũng buồn, bởi nhiều lúc tôi bỏ bà một mình ở nơi cũ, thời gian cũ để một mình tôi đi vào thế giới ảo đầy quyến rũ. Không cần nỗi lực lớn nào, không cần với tay cao, cũng có thể hái được trái. Nó sẵn sàng xoa dịu, đưa ra những lời khuyên khi tôi than vãn đầu gối tôi mỏi, con mắt tôi bỗng nhiên mờ, vùng thắt lưng nghe nhói, cái đầu đau…

Riêng trái tim thường chẳng hết đau nếu chỉ nhận được những lời an ủi thao thao, bạn hãy quên bạn hãy vui, phải này phải kia… nên có lần đem trái tim đau lên mạng thở than, chớ hề nhận được cái khăn lau nước mắt. Những lúc đó nhớ má quá …

Không biết, khi tôi đi rất xa và quay lại, thời gian còn cho má bao dung đứng chờ ?!!

—————————–

Source: từ blog của tác giả http://ngngtu.blogspot.com/2009/09/ma-con-va.html

PS: khóc rồi nè ..

Posted in Short stories | Leave a Comment »

Con trai. Và má .. – Nguyễn Ngọc Tư

Posted by thuhiennt on March 5, 2010

Tết năm kia bạn tham gia một vở ca kịch mừng giao thừa trên quảng trường. Chương trình được truyền hình trực tiếp, má bạn coi ti vi thấy vậy liền lấy điện thoại gọi lúc vở diễn đang giữa chừng, nói tết nhất rồi bây còn vẽ mặt hề ca hát chi nữa, thay áo xống đi. Về ! Bạn xoa cái bụng ông Địa độn vải chang bang của mình, nói chờ con chút nữa má ơi. Sau, lúc kể với tôi bạn nói, “thì dặn cho có vậy, chớ bà già tao chờ tao tới suốt đời”. Tết đó bạn bốn mươi ba tuổi.

Tôi với bạn không thân, có khi cả tuần mới ngồi chung nhau ở bàn, ở nơi gần như duy nhất là quán cà phê Văn nghệ. Nhưng tôi quen má của bạn, một bà già tuổi trên bảy mươi, đẹp người. Mỗi tháng bà ăn chay bốn ngày. Bà bị say xe, đi Sài Gòn lần nào cũng gọt củ sắn đem theo nhai cho đỡ nhộn nhạo trong ruột. Buổi sáng đi chợ thay vì vô tiệm phở bà chỉ ăn nắm xôi, hay một ổ bánh mì trơn, số tiền còn lại bà chắt mót bỏ ống cho bạn cất nhà. Bà có cái đầu tóc mượn làm tóc rụng của mình, chính mình nhặt nhạnh. Đôi lúc đọc mấy mẫu chuyện con con bạn viết, truyện nào cũng có nhân vật má, bà kêu kiếm gì đó viết nhắc tới ba bây, kẻo ổng buồn.

Tôi chưa gặp bà má đó lần nào, những gì tôi biết đều do bạn kể. Ngoài cà phê đá, sữa đậu nành… ngồi với bạn, tôi được thưởng thức thêm món “bà già tao…”. Như một ám ảnh. Ngọt ngào. Quán nằm giữa lòng thành phố, nhưng có khi bạn làm tôi thấy bóng người đàn bà ngồi câu cá chốt giấy làm khô gởi ra chợ cho con, bà hái bông so đũa về nấu chua với cá rô đồng. Tôi thấy bà ngồi trong bếp, thêm lửa cho đáy nồi dày cơm cháy (món này bạn khoái). Những ngày Tết bà hay lảng vảng gần chỗ mấy đứa con chơi bài cào, hóng coi coi đứa nào thua nhiều, bà lén luồn tiền cho nó.

Và bạn luôn là người thua nhiều nhất. Bà má bận lòng với bạn nhất. Lần nào về trong mớ hành lý của bạn cũng nhồi nhét bao nhiêu là quần áo quăn queo, má lục lọi ra, ôm đi ủi. Qua cửa là bà ngó từ trên xuống dưới, lúc bảo cạo râu bớt đi lúc chê tóc dài quá phủ cả lổ tai, mà để móng tay chi dài thượt thiệt ngứa con mắt. Bạn hí hửng, bị rầy mà vô cùng hí hửng, má càm ràm bạn coi bằng như má hát ru vậy.

Bạn không bao giờ nói kiểu như tao thương má, nhớ má lắm lắm. Tình cảm của bạn đặt vào những câu chuyện, những ký ức, những kỷ niệm có thể đã củ kỹ rồi hoặc còn tươi rói mới hôm qua, lần về thăm nhà gần nhất. Nơi bạn sống cách nhà sáu mươi cây số, lâu lắc vài ba tháng bạn mới về một lần, nhưng cảm giác bạn chưa bao giờ bỏ má đi đâu quá một ngày. Lá bay ngoài đường rơi bạn mơ màng “bà già tao tầm bốn giờ sáng là xách chổi đi quét lá ngoài sân…”. Một người bán quà rong đi ngang qua bạn chép miệng, “bà già tao ưa bánh phồng nếp nướng…”. Ngồi trong quán ngó trời mưa, mà mắt bạn ngậm sương như thể trước mặt thấp thoáng dáng một người phụ nữ đang súc rửa mấy cái lu, đắp đất be quanh nền nhà chống ngập, lấy tấm cao su căng che cho mùng con khỏi dột.

Bạn là họa sỹ, kiêm viết văn xuôi, làm thơ kiêm diễn viên, và ca vọng cổ nghe cũng mùi. Chữ của bạn luôn có hình ảnh bà mẹ tần tảo với đầu tóc mượn xức dầu dừa, kim tây cài miệng túi áo, chân đi dép Lào, nồng mùi dầu gió. Nhưng khi vẽ, hiện diện trên tranh bạn nhiều nhất là trẻ con. Những đứa trẻ đang giỡn đang chơi, xúm xít với nhau hồn nhiên ngước mặt ngó trời, bình an và nhẹ nhỏm. Như thể khung tranh đã che khuất bà mẹ chúng đang ở gần đâu đó, đang bao dung dõi theo, ngó chừng bảo bọc cho, tôi có cảm giác đó. Nhưng cảm giác cũng đầy chủ quan, tôi bị ám ảnh bởi thứ tình cảm kỳ lạ mà bạn dành cho má, đôi khi chỉ vì một lần giọng bạn trở nên thảng thốt, “bà già tao nằm đau ở Sài Gòn…”

Đôi khi, tôi học từ những câu chuyện thảng hoặc, nhát gừng, vô chừng của bạn cách làm mẹ, làm con. Và cũng có lúc tôi hơi nghi ngờ, không biết chi tiết này câu chuyện kia có thật không. Nhưng điều đó không quan trọng, dù bạn viết truyện ngắn bằng lời, thì ba chữ “bà già tao…” từ cái miệng râu ria rậm rạp của bạn cũng lan ấm áp rung cảm sang tôi.

Bạn kể, má sinh bạn khi thai chưa đầy bảy tháng. Sinh non. Èo uột, bạn được nuôi dưỡng trong bệnh viện cho tới khi về nhà má đã mang bầu đứa nữa. Đứa trẻ chưa được ôm ấp bao nhiêu thì nhường vòng tay mẹ cho em. Câu chuyện đó nhen trong tôi một cảm giác lạ lùng, biết đâu bạn nuôi dưỡng trong mình một tình mẫu tử cực kỳ phức tạp, ngay từ lúc bé thơ, mà tôi chưa hiểu thấu. Và những sớm mai, tôi biết bạn hay trông tôi tới, bởi tôi luôn chăm chú ngồi nghe bạn nhắc “bà già tao…” với tất cả háo hức, tò mò. Là người viết, tôi mong giải mã một tình cảm hơi kỳ lạ, người ta vẫn thường thương má, nhưng ít ai thương ám ảnh kiểu như bạn.

Đến nỗi, tôi đoán chừng bạn không lấy vợ vì chưa tìm được người phụ nữ nào giống như má bạn. Và bạn còn nghèo má bạn còn mãi xót xa. Bạn còn lông bông văn nghệ văn gừng là má bạn còn cằn nhằn rầy la… Dường như bằng cách này bạn giành lấy tình thương của má, khi trót sinh ra dưới một mái nhà đông anh chị em. Má ở đầu nguồn, nên bạn mãi là con cá lìm kìm suốt đời bơi ngược nước ?

Ai đó sẽ nói rằng bạn ích kỷ, chỉ nghĩ tới bản thân mình, nhưng dường như quyền phán xét chỉ thuộc về người mẹ. Biết đâu bà cảm thấy vui, an ủi, khi những đứa con lớn khôn đã lần lượt rời khỏi tầm với của bà, chỉ bạn là mãi loay hoay, lẩn quẩn vướng quanh chân. Ứ hự cái thằng nghề nghiệp lêu bêu, chưa vợ, chưa nhà cửa…

Source: từ facebook của bạn Khoa http://www.facebook.com/note.php?note_id=341316168561#!/note.php?note_id=375112885850&ref=mf

Posted in Short stories | Leave a Comment »

“Nudge” – đôi khi con người cần một cú huých

Posted by thuhiennt on March 1, 2010

Trước tiên phải thú nhận rằng quyển sách này Hiền ko đọc hết nổi .. đọc được khoảng 3/5, càng về sau thì càng thấy phân tích lặp lại với những vấn đề mình ko quan tâm lắm nên chán, lật lật cho hết sách rồi thôi luôn.

Nhưng Hiền cực kỳ thích chương đầu tiên của sách và những ví dụ mà mình nghĩ là mình có thể áp dụng được trong cuộc sống hằng ngày. Nếu những quyển sách Hiền đọc về kinh tế học trước giờ luôn giả sử rằng con người luôn hành động khôn ngoan và hợp lý, họ có khả năng phân biệt được cái gì có lợi hay hại cho họ và chọn lựa tương ứng, thì quyển sách này, “Nudge” của Richard Thaler và Cass Sunstein, lại chỉ ngược lại. Họ chỉ ra rằng trong nhiều trường hợp, tư duy con người, cách con người suy nghĩ đã che mắt họ, làm cho họ có những hành động hại cho họ nhiều hơn lợi. Điều đó là bình thường, và tác giả lý luận rằng bằng cách hiểu rõ những tính chất đó và tạo ra những “cú huých” (nudge) nhỏ nhỏ và khéo léo, ta có thể dẫn cho con người đến những chọn lựa có lợi cho chính họ hơn.

"Nudge" - Richard Thaler and Cass Sunstein

Có một nhận định mà ai cũng nghĩ về thiên tài đó là tuy họ là thiên tài, nhưng đôi lúc họ lại có những hành động cực kỳ ngớ ngẩn. Hiền nhớ có đọc một câu chuyện về Albert Einstein thì phải .. ông làm hai cái lỗ bên hông nhà cho hai con chó của ông dễ ra vào nhà .. một cái lỗ nhỏ cho con chó nhỏ và một cái lỗ bự cho con chó bự (Hiền phải hỏi chồng về câu chuyện này, vì tuy nhớ nội dung nhưng lại ko nhớ danh nhân nào😛 mà nhớ kiểu đó thì google ko nổi :oops:)

Câu hỏi đặt ra là .. tại sao con người có thể vừa đồng thời thông minh như vậy, nhưng lại vừa ngớ ngẩn như kia?

Nhiều nhà khoa học đã thông nhất rằng bộ não con người gồm cố hai hệ thống hoạt động song song, một cái thì hoạt động tự động và bản năng (The Automatic System), một cái thì theo phản xạ và có suy tính (The Reflective System). Khi ta hụp đầu tránh trái banh chọi tới hay mỉm cười khi thấy một chú chó con dễ thương, đó là do hệ thống automatic điều khiển. Và khi ta được hỏi “415 nhân 35 bằng mấy”, hoặc khi phải quyết định giữa việc hoc luật hay học kinh doanh, ta đang dùng đến hệ thống reflective. Mình có thể nghĩ cái automatic system như là một phản xạ theo bản năng và cái reflective system là suy nghĩ tỉnh táo. Con người đôi khi dựa dẫm quá nhiều vào bản năng mà ko chịu dừng lại để suy nghĩ, và điều đó dẫn đến nhiều thiên lệch trong cách con người ra những quyết định liên quan đến mình.

Rules of Thumb – Quy luật tự nhiên, nguyên tắc thông thường, điều (bạn nghĩ là) ai cũng biết

Rules of thumb để chỉ những kiến thức đơn giản mà ai cũng biết, và con người dùng nó cho những suy đoán sau đó của mình. Ví dụ trong sách là “1 quả trứng đà điểu sẽ đủ cho 24 người dùng vào bữa trưa”, hoặc “10 người sẽ làm tăng nhiệt độ của một căn phòng cỡ trung bình là 1 độ 1 giờ” (mấy cái này đến giờ đọc thì Hiền mới biết đó). Theo Hiền, rules of thumb là những kiến thức như “người  đeo nhẫn vàng/bạch kim ngón áp út là người có gia đình, hoặc tối thiểu là có mối quan hệ cực kỳ nghiêm túc”😛

Những cái rules of thumb đó dẫn đến những sai lệch sau trong nhận định con người

Anchoring – định hướng

Ví dụ Hiền hỏi bạn .. bạn đoán xem lương của Hiền bao nhiêu? Thông thường, bạn sẽ bắt đầu với một mức lương mà bạn biết, ví dụ như lương của bạn chẳng hạn, hoặc là lương của bạn bè bạn làm cùng ngành,  rồi sau đó bạn sẽ thay đổi lên xuống cho đến khi bạn thấy hợp lý. Quá trình này ko có gì sai, nhưng sự sai lệch xuất hiện ở chỗ điều chỉnh, thường thì sự điều chỉnh đó ít khi là đủ.

Sự định hướng thậm chí có thể ảnh hưởng cách bạn nghĩ về cuộc sống của chính mình. Trong một thí nghiệm, sinh viên được hỏi 2 câu hỏi

(1) Bạn có vui không?

(2) Bạn hẹn hò nhiều không?

Nếu hai câu hỏi được hỏi theo thứ tự trên thì  câu trả lời của từng câu khá độc lập, nhưng nếu hỏi câu số 2 trước thì sinh viên có khuynh hướng dùng câu trả lời số 2 để suy nghĩ đến câu trả lời số 1. Ví dụ “trời, dạo này mình chẳng có hẹn hò ai hết, vậy chắc là mình ko vui rồi”.

Vì vậy, sự định hướng này trong suy nghĩ con người có thể được dùng để tạo nên những cú huých nhỏ nhỏ. Ví dụ như khi người ta đi quyên tiền, thay vì cho bạn chọn trong khoảng $5, $10 và $15, họ có thể làm cho bạn cho nhiều tiền hơn bằng cách đổi thành $10, $15, và $20. Về nguyên tắc thì bạn có toàn quyền quyết định bạn muốn cho bao nhiêu, nhưng chỉ cần thay đổi số tiền “gợi ý” đó là bạn đã thay đổi hành vi của mình mà ko hề hay biết.

Có một ví dụ nữa khá thú vị Hiền được nghe hồi học MBA. Người ta nhận thấy rằng khi thiết kế kích cỡ món ăn, nếu bạn để cỡ nhỏ, trung bình và lớn thì đa số sẽ chọn cỡ trung bình, nhưng khi bạn chỉ để 2 cỡ nhỏ và lớn thì hầu hết sẽ chọn cỡ nhỏ, mặc dù cỡ lớn đó cũng chỉ bằng cỡ trung bình mà thôi. Vì vậy, để tăng lợi nhuận thì khuyến khích nên chia làm 3 cỡ như trên.

Availability – sự sẵn có

Minh họa cho sai lệch này có thể dùng ví dụ về nỗi lo sợ của cha mẹ khi trẻ chơi với bạn trong nhà có súng, hay khi trẻ chơi với bạn trong nhà có hồ bơi. Về mặt xác suất mà nói thì số trẻ em chết đuối nhiều hơn số trẻ em chết vì súng nhiều lần, nhưng vì khi có một tai nạn liên quan đến súng, báo chí, hàng xóm, đồng nghiệp sẽ kể về nó, nên làm cho sự kiện ở sẵn trong đầu bạn nhiều hơn, làm bạn có cảm giác là nó xảy ra nhiều hơn và nguy hiểm hơn.

Ta có thể dùng sự sai lệch này để làm cú huých hướng con người tới hướng đúng hơn .. ví dụ, để con người biết sợ gì đó, ta nhắc cho họ sự kiện gần nhất mà điều đó xảy ra, hoặc để con người tự tin hơn, ta lại nhắc cho họ tới tình huống tương tự khi mà mọi thứ đều xảy ra tốt đẹp.

Representativeness – định kiến

Bản chất của sự sai lệch này là khi con người được hỏi là a có phải thuộc loại A hay không thì con người sẽ trả lời bằng cách so sánh xem a giống suy nghĩ của họ về A như thế nào. Giống như khi hỏi Hiền một bạn nữ cao ráo, dáng chuẩn, da rám nắng, tóc uốn nhuộm vàng nâu là người gì thì Hiền sẽ đoán bạn đó là gốc châu Mỹ Latin trong khi nhiều khi bạn đó là Việt Nam 100%🙂

Một ảnh hưởng nữa của định kiến đó là nó làm cho con người nhiều lúc lẫn lộn giữa sự ngẫu nhiên và nhân quả. Cái này chắc ai cũng có kinh nghiệm nè .. bạn đi thi mặc trúng cái áo đó tự nhiên làm được bài, thế là lần sau nữa mỗi lần đi thi cái gì quan trọng là cứ cái áo đó mặc hoài. Bạn tưởng/hy vọng/mê tín là do cái áo đó nên bạn làm được bài, trong khi chuyện bạn làm được bài khi mặc cái áo đó chỉ là ngẫu nhiên thôi, mặc dù nó có thể xảy ra liên tục nhiều lần.

Optimism – Lạc quan và Overconfidence – Quá tự tin

Con người luôn có khuynh hướng lạc quan một cách thái quá trước những vấn đề quan trọng. 50% hôn nhân kết thúc bằng li dị và họ vẫn nghĩ rằng mình ko nằm trong số đó, thậm chí những người đã từng li di cũng trả lời vậy. Vì vậy, sự lạc quan thái quá này làm cho con người đôi khi hành động liều lĩnh hơn mức bình thường. Người hút thuốc tuy biết hết các thống kê về bệnh, nhưng luôn nghĩ rằng mình chắc sẽ ko sao. Người ham mê cờ bạc hay chơi xổ số cũng nằm trong số đó.

Cách “huých” họ có thể bằng cách nhắc cho họ nhớ một sự xui rủi, ko may nào đó có liên quan vừa mới xảy ra thì họ sẽ bớt lạc quan hơn.

Gains and Losses – Được và mất

Con người rất sợ mất .. mất một cái gì đó làm con người khổ sở gấp 2 lần so với niềm vui khi được vật đó đem lại.  Thí nghiệm chứng minh rằng bạn sẽ chỉ trả khoảng $4 cho cái ly, nhưng nếu bạn đã có nó, bạn sẽ đòi đến $8 để bán nó.

Sự sợ mất này là cho con người lúc nào cũng muốn gắn với những gì mình đã có sẵn (nôm na tâm lý học gọi là “sợ thay đổi”), nó cản trở con người ra những quyết định mang tính thay đổi, ngay cả khi thay đổi này có lợi cho mình. Hiền đã đọc ko biết bao nhiêu tâm sự của bạn gái về chuyện bạn trai ko tốt, muốn chia tay nhưng cuối cùng vẫn ko làm được chỉ bởi vì sợ “bắt đầu lại từ đầu”, sợ “một mình”.

Status Quo Bias – sai lệch có sẵn

Như phần trên, tâm lý sợ mất làm con người cứ dính mãi với tình trạng hiện tại của mình, dần dần, nó tạo nên cái status quo bias, nghĩa là bạn sẽ chọn những cái có sẵn hay những cái quen thuộc, hay Hiền gọi là làm biếng, ù lì. Ví dụ như sinh viên đi học sẽ ngồi hoài 1 chỗ cũ, mặc dù ko có ai xếp chỗ, đổi sang lớp mới, phòng khác thì cũng chỗ như vậy mà ngồi. Khi bạn install máy tính, bạn thích install theo kiểu default hơn là chọn custom để rồi phải xem và suy nghĩ xem chọn cái nào, bỏ cái nào.

Một trong những nguyên nhân của cái sai lệch này là do sự thiếu chú ý, hay người ta còn gọi là “uh, sao cũng được”. Tiêu biểu của điều này là hiệu ứng kéo theo khi xem tivi .. nghĩa là nếu người xem đã ngồi xem kênh HTV7 chẳng hạn thì thậm chí khi chương trình họ muốn coi kết thúc, họ vẫn tiếp tục để kênh đó cho đến những chương trình sau, “uh, coi kênh nào cũng được”.

Vì vậy, việc thiết kế chế độ default – mặc định trong nhiều trường hợp được coi là một cú huých rất hiệu quả. Khi bạn đăng ký đi tập thể dục chẳng hạn, nếu như mặc định qua tháng mới là tài khoản sẽ tự động bị trừ tiền thay vì bạn tự phải đóng tiền cho tháng mới thì số người đóng tiền tập thể dục sẽ cao hơn nhiều. Cứ nghĩ như thế này .. nếu bạn phải đóng tiền mỗi tháng thì khi đến tháng mới và bạn làm biếng tập, bạn chẳng cần phải làm gì cả, và như vậy coi như là xong, nghỉ tập luôn. Còn nếu tài khoản tự động bị trừ tiền thì nếu bạn muốn nghỉ, bạn phải đến phòng tập để đăng ký nghỉ, điều này sẽ bạn cảm thấy tội lỗi nếu như bạn biết là mình cần phải tập và chỉ là làm biếng nhất thời, vì vậy, bạn sẽ để luôn và vẫn ráng đi tập bữa đực bữa cái cho đỡ tiếc tiền.

Sách còn một số ý nữa nói về tâm lý con người, và sau là áp dụng những chiêu huých đó vào trong các chương trình xã hội và chính sách. Hiền ko hứng thú lắm với việc áp dụng vĩ mô, nên đọc cho lẹ rồi thôi. Nhưng đọc xong phần trên đã giúp Hiền hiểu rõ hơn tại sao có những lúc hành vi của Hiền thay đổi chỉ bởi thay đổi một chi tiết nhỏ nhặt nào đó và mình biết cách thiết kế các chi tiết đó để hướng mình đến con đường có lợi hơn.

Posted in Books | 6 Comments »

Thử nhờ “Dear Undercover Economist” giải tỏa thắc mắc giùm

Posted by thuhiennt on February 26, 2010

July 23, 2005

Dear Economist,

Tôi đang khổ sở với trò hẹn hò đây. Người ta nói rằng một trong những nguyên tắc hẹn hò là tôi ko nên chấp nhận lời mời vào tối thứ 7 trừ phi tôi được mời trễ nhất là thứ 4. Hình như ý tưởng là cho người ta thấy tôi cũng bận rộn/đắt hàng lắm. Khỏi cần phải nói là tôi đã bỏ lỡ 3 cuộc hẹn gần đây nhất vì cái nguyên tắc này. Điều này có thật sự là khôn ngoan ko?

Bridget, qua email

Dear Bridget,

Bạn biết đúng nguyên tắc rồi đó, nhưng chỉ là hiểu sai thôi. Bạn nghĩ rằng nguyên tắc này dùng để báo hiệu (signaling) rằng mình ko phải lúc nào cũng ngồi sẵn chờ. Tuy nhiên, bất cứ nhà kinh tế học về game theory nào cũng sẽ nói với bạn rằng một dấu hiệu đáng tin phải cực kỳ khó giả vờ. Nghĩa là chỉ duy nhất những cô gái thật sự bận rộn mới có khả năng từ chối những cuộc hẹn vào phút cuối. Tuy nhiên, rõ ràng là vì cô gái nào cũng có thể giả vờ là mình bận rộn hết, cũng như dấu hiệu nào bị giả dễ dàng thì ko còn được coi là dấu hiệu nữa, nên giá trị báo hiệu của sự giả vờ đó là bằng không vì không có người đàn ông nào sẽ tin nó nữa.

Vai trò thật sự của nguyên tắc này ko phải là để báo hiệu, mà để cho bạn chọn lựa (screening). Nguyên tắc “ko hẹn hò vào phút cuối” tự động loại bỏ những anh chàng nào ko biết điều, tầm nhìn ngắn, hoặc đơn giản chỉ là ko thích bạn đủ để hẹn trước với bạn. Lý thuyết đoạt giải Nobel về screening nhận ra rằng nếu ko có một cách thức cụ thể, ko thể sai như trên thì phụ nữ ko thể phân biệt được đâu là 1 chàng trai lịch lãm Mark Darcy hay là 1 chàng playboy Daniel Cleaver (*).

Cũng phải thừa nhận rằng, vì bạn loại bỏ cuộc hẹn theo kiểu này, số lần hẹn đầu tiên bạn chấp nhận sẽ giảm đi – có khi là đáng kể nữa, phụ thuộc vào số lượng chàng playboy trong quỹ đạo của bạn. Nhưng những cuộc hẹn bạn có được sẽ được bảo đảm về chất lượng: bạn sẽ bỏ được những trò tán tỉnh nhăng nhít và thay bằng những mối quan hệ ổn định và dài lâu. Đây chính là cái bạn muốn, đúng ko?

Chúc bạn lựa chọn khôn ngoan,

The Undercover Economist

(*): hai nhân vật nam chính trong quyển sách và bộ phim cùng tên nổi tiếng “Bridget Jones’ diary”.

———————————

July 17, 2004

Dear Economist,

Tôi đã hẹn hò với một vài anh chàng, và tôi dự định sẽ hẹn hò thêm một số nữa. Tuy nhiên, cuối cùng thì tôi vẫn muốn ổn định, lập gia đình và có con. Tôi nên ngưng hẹn hò lúc nào đây?

Caroline Breyer, Manchester, UK

Dear Miss Breyer,

Câu hỏi trực tiếp của bạn đòi hỏi phải áp dụng lý thuyết optimal experimentation (thử nghiệm tối ưu). Thử bắt đầu với một ví dụ đơn giản: khi bạn ghé nhà hàng quen thuộc, vào lúc nào thì bạn nên ngưng gọi thử nghiệm những món mới và chỉ gọi những món bạn yêu thích thôi?

Câu trả lời tùy thuộc vào việc bạn thích món bạn yêu thích đó như thế nào, bạn thích sự đa dạng như thế nào, và bạn tính quay lại quán đó bao nhiêu lần nữa. Nếu bạn tính quay lại nhiều lần thì việc thử nhiều món lạ nhưng ko ngon chỉ để kiếm được món ngon hơn món bạn thích cũng đáng công. Nhưng nếu nhà hàng sắp đóng cửa thì tốt nhất là cứ ăn món mình thích trong khoảng thời gian ngắn ngủi mình còn lại.

Cũng tính toán tương tự vậy với câu hỏi của bạn, nhưng phức tạp hơn vì bạn ko biết chắc tốc độ “quen” đàn ông của bạn, cũng như ngày mà bạn ko thể có con được. Nhưng giả sử rằng bạn có thể “thử” 2 tháng 1 người và quyết định rằng, dù có gì xảy ra đi nữa thì bạn cũng sẽ ổn định ở tuổi 35. Lúc bạn 18 tuổi, bạn có 102 người để thử và chỉ nên ổn định khi mà bạn gặp được người trong top 1%.

Nhưng nếu năm tháng trôi qua mà bạn vẫn chưa gặp được cỡ Brad Pitt, bạn hạ thấp ngưỡng quyết định của mình xuống. Đừng lo, bạn có thể “thử” cho đến hết những năm 20 tuổi mà chưa cần phải hạ tiêu chuẩn. Thậm chí khi bước sang 30 tuổi, bạn vẫn có thể chọn trong top 3%. Nhưng đừng có mà đợi hoài. Coi chừng có ngày bạn gặp phải nhà kinh tế học đó.

Chúc bạn thử nghiệm vui vẻ,

The Undercover Economist

————————————————-

March 31, 2007

Dear Economist,

Tôi đang tìm kiếm một nửa của mình. Anh ta có ở ngoài kia ko?

Ruth, Barcelona, Spain

Dear Ruth,

Trước tiên, ta nên tìm hiểu những yếu tố hôn nhân nào là chung với hầu hết những người chồng tương lai, và những yếu tố nào chỉ có ở “một nửa” đó của bạn.

Thứ nhất, hôn nhân tạo ra economies of scale về mặt sản xuất (theo kiểu 1 + 1 > 2 đó), cụ thể là sản xuất trẻ con. Mỗi người chồng và vợ sẽ giỏi ở những kỹ năng chuyên biệt riêng, tùy thuộc vào khả năng của họ, và vì vậy, có thể chăm sóc trẻ con một cách hiệu quả nhất. Nhưng cái economies of scale này có thể thực hiện được với hầu như bất cứ ai. Thứ hai, việc tiêu dùng cũng có economies of scale nữa .. chỉ cần 1 cái nhà, 1 cái bếp là đủ.

Vậy thì câu hỏi thật sự là .. bạn có chấp nhận người bạn sẽ lấy làm chồng đủ để hài lòng với những cái hiệu quả kia đem lại ko. Tới đây, kinh tế học ko biết nhiều để bàn, cho tới khi khám phá của hai nhà kinh tế học Michèle Belot và Marco Francesconi được công bố. Họ khảo sát dữ liệu từ một công ty speed dating và phát hiện, cũng ko ngạc nhiên lắm, rằng phụ nữ thích đàn ông cao, giàu và học cao, còn đàn ông thì thích phụ nữ gầy, có học và không hút thuốc.

Một khám phá thú vị hơn xuất hiện khi phụ nữ/đàn ông có ít đối tượng để lựa chọn. Women chọn khoảng 10% số đàn ông là đáng để tìm hiểu thêm, bất kể chất lượng của nhóm đàn ông đó. Nếu đàn ông vừa thấp vừa nghèo, phụ nữ sẽ hạ thấp tiêu chuẩn và vẫn chọn 10%. Đàn ông cũng vậy, họ loại bỏ những mơ ước hão huyền. Họ cũng chọn khoảng 25% phụ nữ bất kể chất lượng. Điều này xảy ra ngay cả khi mỗi người có thể tiếp tục đi hẹn hò tiếp nếu như họ chọn được ai họ thích.

Kết luận của tôi: ngay cả khi không có gì để mất trong việc duy trì tiêu chuẩn của mình, con người vẫn rất dễ hạ thấp tiêu chuẩn đó. Lời khuyên của tôi: làm tương tự.

Chúc bạn luôn thực tế,

The Undercover Economist

—————————————–

April 17, 2004

Dear Economist,

Tôi có một lời thỉnh cầu đơn giản. Tôi chỉ muốn được hạnh phúc (happy) thôi. Bạn giúp được ko?

Ms Jessica Granger, qua email

Dear Ms. Granger,

Không có gì phải xấu hổ về điều này, và bạn đã hỏi đúng người rồi đó. Các nhà kinh tế học đã nghiên cứu chủ để này rất kỹ rồi.

Nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Danny Kahnemen đã hỏi một số lượng lớn phụ nữ đang đi làm mô tả những gì họ đã làm và họ cảm thấy gì qua một ngày. Nếu dựa trên kinh nghiệm của họ, lựa chọn tốt nhất của bạn đơn giản là có thật nhiều sex (😛 ). Tập thể dục, món ăn ngon, cầu nguyện và gặp gỡ bạn bè cũng làm cho con người thấy vui. Di chuyển xa làm con người khổ sở. Bất cứ việc gặp gỡ ai cũng làm họ vui, trừ khi người kia là sếp của họ. Và nếu bạn have sex với sếp của bạn thì khảo sát của giáo sư Kahnemen ko giúp được gì cho bạn rồi.

Nhưng có thể bạn cần nhìn xa hơn về những lựa chọn trong cuộc sống. Giáo sư Richard Layward của trường London School of Economics đã nghiên cứu vấn đề này gần đây và nhận thấy có những điểm chung sau: tiền bạc thật ra có thể mua được một số hạnh phúc, trong khi ly hôn và thất nghiệp làm cho bạn buồn. Để dễ đánh giá tầm ảnh hưởng, mất việc làm và mất 1/3 tổng thu nhập của bạn làm bạn trầm cảm hơn 4 lần so với việc chỉ bị mất thu nhập. Ly hôn cũng tệ như vậy, ly thân nhưng chưa ly hôn thậm chí còn tệ hơn.

Lời khuyên rõ ràng như sau: thứ nhất, đừng chọn nghề nào làm ảnh hưởng xấu đến hôn nhân của bạn, thứ hai, một nghề ổn định với mức lương trung bình sẽ làm bạn hạnh phúc hơn là một công việc lương cao nhưng bấp bênh.

Cuối cùng, đừng kỳ vọng quá cao. Những người có bạn bè làm lương cao, phụ nữ có chị em lấy chồng giàu, và những người học nhiều nhưng lương thấp .. tất cả đều khổ sở. Điều này có thể giải thích được thái độ chua chát của nhiều phóng viên.

Chúc bạn luôn vui vẻ,

The Undercover Economist

————————————————–

September 29, 2007

Dear Economist,

Gia sư môn kinh tế học của tôi nói rằng tôi phải học nhiều hơn nếu tôi muốn làm bài thi tốt. Tôi cho rằng ông ta chỉ khuyên dựa trên những giả định thuần lý thuyết, chứ chưa có bằng chứng rõ ràng nào cho nhận định đó. Ai đúng đây?

M.W, Cambridge, UK

Dear M.W,

Có lẽ bạn đã đúng khi nói rằng lời khuyên của ông ta ko dựa trên một nghiên cứu dữ liệu nào – ko phải là vì ko có ai nghiên cứu, mà là vì nghiên cứu đó mới công bố gần đây thôi. Nhưng tôi lấy làm tiếc phải báo với bạn rằng phỏng đoán mơ hồ của ông ấy nay đã được xác thực bởi một thực nghiệm tự nhiên khá thú vị.

Các nhà nghiên cứu trước đó đã vật lộn với việc thiết lập mối quan hệ nhân quả giữa kết quả kỳ thi và thời gian học ôn thi. Ko có gì phải ngạc nhiên về điều này. Những sinh viên thông minh có thể học nhiều hơn chỉ bởi vì họ thích học (nên điểm cao chưa hẳn là vì họ học nhiều mà vì họ vốn thông minh sẵn). Hoặc sinh viên sắp bị đuổi ráng học để cứu điểm của mình. Vì vậy gần như là ko thể tách rời ảnh hưởng của các yếu tố ra.

Tuy nhiên, câu đố đã được giải mã bởi nhà kinh tế học Todd Stinebricker và cha ông, nhà toán học Ralph Stinebrickner. Sử dụng một bảng câu hỏi đầy chi tiết về thời gian sử dụng, họ nghiên cứu những sinh viên vừa mới ngẫu nhiên được đổi bạn cùng phòng với một thiết bị chơi game. Sinh viên đó, và bạn cùng phòng của họ ko có gì khác nhau về điểm thi ban đầu, thời gian tán gẫu hay thời gian ngủ. Nhưng những sinh viên có bạn cùng phòng có chơi game sẽ học ít hơn và chơi Final Fantansy XII nhiều hơn. Vô tình mà thời gian để học bị ảnh hưởng, và ko có quyết định quan trọng nào khác. Tuy nhiên, điểm số lại bị ảnh hưởng nhiều.

Nếu phân tích là đúng thì việc học thêm 1 tiếng mỗi ngày có ảnh hưởng rất đáng kể lên điểm thi – đủ để nâng một sinh viên bình thường lên trong top 3 người đầu. Vì vậy, trừ phi bạn chơi trò nào cực hay, dùng thời gian để học sẽ là cách bạn đầu tư thời gian thông minh hơn nhiều.

Chúc bạn luôn siêng năng,

The Undercover Economist

————————————————

Những trích đoạn trên được dịch lại từ quyển “Dear Undercover Economist” của Tim Harford, tác giả của quyển “The Undercover Economist” nổi tiếng. Quyển này là tập hợp của những mẩu đối thoại của tác giả với bạn đọc trong mục “Dear Economist” của tạp chí The Financial Times. Những câu hỏi của bạn đọc nằm trong đủ thể loại từ lãng nhách đến nghiêm túc😀 Hiền chưa đọc “The Undercover Economist”, nhưng Hiền nghĩ rằng lý luận củng tương tự, và tác giả cũng đưa ra nhiều nghiên cứu lấy từ Freakonomics, từ “The Tipping Point” .. nói chung là có vài ý mới, có vài ý đã đọc qua rồi. Sách rất dễ đọc và ngắn, lại được viết với phong cách dí dỏm và hay chơi chữ nên cũng khá thú vị.

Posted in Books | Tagged: , | 1 Comment »

The Go-Giver .. cho đi và nhận lại

Posted by thuhiennt on February 18, 2010

Hiền đọc quyển này từ lời giới thiệu của An. May mà quyển này ra cũng lâu (2007) nên đặt ở thư viện một cái là có liền. Lúc Hiền cầm quyển sách này là ngạc nhiên vô cùng, vì sách quá mỏng .. đọc chừng 2 tiếng là xong, sách cực kỳ dễ đọc. Thật ra Hiền tưởng quyển sách này vẫn nằm trong thể loại kiểu phân tích như mấy quyển của Malcolm Gladwell hay quyển Freakonomics, nên thấy mỏng như vậy Hiền mới ngạc nhiên. Nhưng nhìn bìa quyển sách thấy so sánh với “Who moved my cheese” là đã khựng lại rồi .. vì những quyển dạng “sống tốt, sống đẹp” như vậy hồi trước Hiền đã đọc quá nhiều, và ko đọng lại ấn tượng lắm.

Phải giải thích dông dài như vậy để cho thấy rằng cái đầu của Hiền từ quen đọc kiểu lập luận, dẫn chứng, dữ liệu cụ thể kiểu khoa học, chuyển sang đọc kiểu persuasive, thuyết phục, gây cảm hứng như mấy sách spiritual thì mình ko thể tránh khỏi cảm giác hoài nghi ngay từ đầu.

Sách “The Go-Giver” đại khái là thông qua câu chuyện về nhân vật Joe chỉ cho ta thấy rằng thành công ko phải là Go-Getter (muốn là phải đi lấy, phải tìm cách đạt cho bằng được) mà là Go-Giver (hay cho đi, phục vụ, chia sẻ với người khác, rồi thành công sẽ tự đến với mình).

Khi đọc được khoảng 2 trang đầu tiên, Hiền cảm thấy cực kỳ ko thoải mái về cách giải thích Go-Giver, nhất là sau khi hiểu thêm về phần “lòng thương người” của con người trong quyển Superfreakonomics. Nếu quyển The Go-Giver muốn cổ súy cho quan điểm sống vì người khác, quên mình, hãy cho đi .. thì họ ko nên viết nó thành dạng điều kiện “bạn cho đi, rồi bạn sẽ thành công” .. nếu như vậy thì rõ ràng là việc bạn cho đi là nhằm mục đích để bạn thành công sau này, chứ nó ko vì bạn chỉ đơn giản muốn chia sẻ cho người khác một cách ko vụ lợi.  Anyway, đó là ấn tượng ban đầu .. đã nói là vừa đọc vừa hoài nghi mà.

The Go-Giver có 5 nguyên lý chính sau

1. The Law of Value: Your true worth is determined by how much more you give in value than you take in payment

Đại ý của nó là giá trị thật của bạn chính là phần hơn của cái bạn cho đi và cái bạn nhận lại. Hiền nghĩ trần trụi theo business term thì là món đồ bạn bán đi nên được người mua nghĩ rằng có giá trị cao hơn giá mà người ta phải mua. Nghĩa là ý tưởng này ko có gì mới, hay nhân bản theo kiểu “cho đi, nhận lại”.

Sách ví dụ một người chủ quán cà phê nổi tiếng đi lên chỉ từ 1 xe bán hotdog ngoài đường. Ngoài món hotdog ngon, ông còn là người thân thiện, dễ gần, luôn nhớ tên những vị khách của mình .. vì vậy, họ đến mua ko chỉ là mua hotdog mà còn mua sự nhiệt tình, vui vẻ của ông.

Khi Hiền bàn nguyên lý này với chồng, anh nói liền “bởi vì vậy nên trong business, người ta chú trọng đến dịch vụ hơn là sản phẩm, vì với sản phẩm thì khách hàng có thể định giá được khá chính xác, trong khi với dịch vụ thì khách hàng có thể đánh giá nó là $100, trong khi chi phí chỉ khoảng $10”.

2. The Law of Compensation: Your income is determined by how many people you serve and how well you serve them.

Ý của nguyên lý này là mức thu nhập của bạn được quyết định bởi số người bạn phục vụ và cách bạn phục vụ họ. Lại trần trụi tiếp thì vế đầu khá đơn giản, thị trường của bạn càng lớn thì doanh số bạn bán ra được càng cao (kiểu như bán hàng cho số đông), còn về sau thì quay lại với nguyên lý 1, bạn phục vụ họ tốt thì họ tưởng là họ lời (vì họ trả tiền ít hơn) nên họ sẽ tiếp tục quay lại với bạn.

Cái hay của lời diễn giải nguyên lý này nằm ở chỗ “serve”, nghĩa là phục vụ, là cho đi, để hướng người đọc ra khỏi suy nghĩ đầy vật chất mà chữ “sell” có thể đem lại, truyền cho nguyên lý này một ý tốt đẹp hơn.

Nói lại lần nữa là đọc đến đây thì Hiền vẫn còn hoài nghi, nên chỉ thấy là tác giả khoác cho nguyên lý này một cái áo mới hơn, đẹp hơn cái nguyên lý cơ bản trong kinh doanh mà thôi.

3. The Law of Influence: Your influence is determined by how abundantly you place other people’s interests first.

Đại ý là .. ảnh hưởng của bạn được quyết định qua việc bạn đặt lợi ích của người khác lên hàng đầu nhiều như thế nào. Khi bạn bắt đầu có ảnh hưởng rộng thì bạn sẽ gặp được cơ hội để thành công hơn.

Đọc đến đây thì Hiền bắt đầu bớt hoài nghi hơn. Nếu bạn học được cách quan tâm trước đến lợi ích của người khác, lợi ích của bạn sẽ được đảm bảo .. bằng cách này hay cách khác. Cứ tin rằng như vậy .. kiểu như gieo nhân nào, gặt quả nấy nhỉ. Điểm đặc biệt của nguyên lý này là tầm ảnh hưởng của bạn ko phải qua việc networking, việc quen biết nhiều người, mà là qua việc những người bạn đã cho đi đó sẽ luôn ủng hộ bạn, giúp bạn hết sức có thể, chứ ko phải là chỉ quen biết.

Có người sẽ nghĩ rằng .. nếu mình cứ tốt như vậy thì mình sẽ bị lợi dụng. Nhưng điểm quan trọng  là mình đừng try to keep score .. nghĩa là đừng cố nhớ rằng, mình đã giúp bạn 1 lần rồi, thì lần sau bạn phải giúp mình .. đừng nghĩ theo kiểu 50-50 (tôi giúp bạn, bạn giúp tôi) mà hãy nghĩ theo kiểu 100-0 (cứ giúp người khác đi đã, rồi chuyện kia thì sẽ tới).

Sách có nói đến việc áp dụng của nguyên lý này trong cuộc sống vợ chồng .. mục tiêu của người này là làm cho người kia hạnh phúc, và khi hai người cùng sống với mục tiêu như vậy thì cuộc sống hôn nhân sẽ bền vững. Đọc đến đây Hiền nhớ lại lúc mâu thuẫn cao điểm của Hiền và chồng, từ thời còn quen nhau thôi .. lúc đó cảm thấy có rất nhiều khác biệt, đứng trước quyết định là nên tiếp tục hay thôi .. Hiền tức quá la lên “em thấy mình ko hợp nhau, em ko biết anh nghĩ gì, muốn gì, anh cũng ko chắc được em muốn gì, cần gì” .. anh chỉ nhỏ nhẹ nói một câu “anh chỉ muốn em được hạnh phúc”, chỉ cần vậy là Hiền tin rằng dù có khác biệt gì thì anh cũng sẽ luôn cố gắng lắng nghe Hiền, hiểu Hiền và làm Hiền hạnh phúc.

4. The Law of Authenticity: The most valuable gift you have to offer is yourself.

Cốt lõi của nguyên lý này là hãy sống thật với mình và với mọi người, luôn đối xử với người khác thật lòng. Sách có nói đến rằng thành công trong công việc chỉ gồm 10% kỹ năng công việc, phần còn lại là do kỹ năng con người.

Hiền thích khái niệm “offer yourself” .. bạn sẵn lòng giúp đỡ, bạn sẵn lòng trao đi ..

5. The Law of Receptivity: The key to effective giving is to stay open to receiving.

Đại ý của nguyên lý này là để cho được thì bạn cũng phải sẵn lòng nhận lại. Tưởng tượng nếu người nào đó cho bạn mà bạn từ chối, ko sẵn lòng nhận lòng tốt của người ta thì coi như bạn đã chặn lại dòng chảy tự nhiên, bạn đã lấy đi quyền cho đi của người ta. Tưởng tượng thế giới này ai cũng cho đi thì ai sẽ là người nhận lại? Tưởng tượng nếu bạn chỉ có thở ra mà ko hít vào thì làm sao bạn sống? Âu cũng là sự cân bằng trong xã hội.

Quay lại phần đầu tiên Hiền nói về sự khó chịu của mình với suy nghĩ có điều kiện “bạn hãy cho đi, rồi bạn sẽ thành công” .. đọc đến ý 5 này thì sự khó chịu đó ko còn nữa .. ko phải là muốn thành công thì bạn phải cho đi mà là khi bạn cho đi thì tự nhiên mọi cơ hội thuận lợi sẽ đến với bạn, vậy thôi. Một đằng là tìm kiếm, đòi hỏi, và một đằng là tin tưởng.

Hiền thì chỉ nghĩ đơn giản .. khi mình cho đi, giúp đỡ người khác, mình cảm thấy vui vẻ hơn, thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn, nên mình làm việc gì cũng thấy nhẹ nhàng hơn, “việc to hóa nhỏ, việc nhỏ hóa không” nên mình sẽ thấy mọi thứ suôn sẻ hơn, thuận lợi với mình hơn.

Sách đọc nhanh nhưng thời gian suy ngẫm thì lâu .. mọi người có điều kiện thì đọc thử nhe.

Posted in Books | 3 Comments »

Cách gói bánh tét

Posted by thuhiennt on February 17, 2010

Có được bánh tét ăn trong Tết năm nay là niềm vui lớn nhất của Hiền .. vì bánh chưng ai làm cũng được (vì có khuôn sẵn), nhưng bánh tét thì phải biết cuốn và cuốn phải chặt tay thì khi luộc mới ko bị lại nếp. Hơn nữa, hồi ở VN ăn bánh tét nhiều hơn bánh chưng, ko thích miếng thịt quá nhiều trong bánh chưng. Mình nói vậy thôi chứ mình ko biết cuốn, chỉ biết chăm chỉ chụp hình rồi cất lên đây, để khi nào ko còn ai gói bánh tét cho mình góp thì mình đành tự làm vậy.

Thành phần:

– Nếp ngâm nước ấm để qua đêm

– Đậu xanh hấp chín, giã nhuyễn và nêm vừa ăn .. thêm nhiều nhiều tiêu thì khi ăn mới thơm.

– Thịt đùi hoặc thịt ba chỉ ướp sẵn với tỏi, tiêu và bột nêm

– Lá chuối – ai có điều kiện thì hấp lá trước khi gói cho sạch, còn ko thì ngâm và rửa nước thiệt nóng là được. Rửa xong để ráo và lau sạch (Hiền đảm nhiệm vụ này nè :P)

Cách gỏi – đề nghị xem hình

Bày ra một bãi chiến trường nè

Bước 1

Xếp lá chuối

Bước 2

Đổ một chén nếp lên lá chuối

Bước 3

Tạo một đường rãnh giữa hàng nếp và đổ nhân đậu xanh lên

Bước 4

Sau khi trải 1 lớp thịt lên, phủ lại bằng nhân đậu xanh tiếp

Bước 5

Phủ một lớp nêp lên lớp nhân để chuẩn bị gói

Bước 6

Cuốn và giữ chặt 2 đầu lá

Bước 7

Quấn mép lá xuống và cuốn chặt

Bước 8

Lấy dây quấn phần thân bánh lại

Bước 9

Gấp một đầu bánh và lật lại, lấy muỗng đè nếp trong bánh xuống cho chặt

Bước 10

Cắt cho gọn phần đầu lá và gấp lại

Bước 11

Dùng 2 miếng lá vụn gấp 2 đầu và cột dây lại

Bước 12

Dùng dây cột dọc 2 vòng mỗi chiều và cột ngang thêm 2 vòng nữa

Thành phẩm đây

Tỉa lại dây cho gọn

Tùy bếp và tùy lửa mà thời gian luộc sẽ khác nhau. Nồi bánh tét này luộc khoảng 10 – 12 tiếng là chín.

Bánh tét

Vậy hen, chúc mọi người gói bánh tét thành công hen.

Posted in Cooking | Tagged: | 9 Comments »

Freakonomics – Steven Levitt và Stephen Dubner

Posted by thuhiennt on February 16, 2010

Thử tưởng tượng bạn mở một trường giữ trẻ, hàng ngày đúng 4h là ba mẹ phải đến trường đón con về. Lâu lâu cũng có ba mẹ bận việc đến đón con trễ khoảng 15p. Cũng bực mình lắm chứ, vì mình phải ở lại, đợi đến khi bé đó có người đón rồi mới đóng cửa trường đi về được.

Giải pháp đơn giản nhất mà nhà kinh tế học nào cũng có thể chỉ ra cho bạn đó là bắt đóng tiền phạt. Cứ đón con trễ 15p là vị ba mẹ đó bị phạt $3 (tiền giữ trẻ hàng tuần khoảng $380). Sau một tuần thực thi biện pháp đó, bạn nhận thấy số vị phụ huynh đón con trễ ko những ko giảm đi, mà còn tăng lên gấp đôi! Nghĩa là hình phạt đó đã vô hiệu.

Incentive” Hiền dịch là động cơ là một từ Hiền đã nhắc đến trong quyển Superfreakonomics review lần trước. Economics – kinh tế học, về mặt bản chất là ngành chuyên nghiên cứu về động cơ: cách con người lấy được những gì họ muốn, hay cần, đặc biệt là khi những người khác cũng cần cái y chang như vậy. Nhà kinh tế học rất yêu thích động cơ, họ nghĩ ra chúng, họ áp dụng chúng, nghiên cứu chúng và thích thú thay đổi chúng từ từ để quan sát sự thay đổi ở hành vi con người. Một nhà kinh tế học tiêu biểu sẽ tin rằng trên thế giới này, chưa có vấn đề nào mà ông ko giải quyết được, miễn là ông được tự do thiết kế một mô hình động cơ phù hợp. Động cơ được ví như là viên đạn, đòn bẩy, hay chìa khóa: một vật nhỏ xíu nhưng có quyền lực vô vàn trong khả năng thay đổi tình huống qua việc thay đổi hành vi con người.

Vì vậy, hình phạt $3 đó là một động cơ, được đưa ra với mục đích làm cho phụ huynh ko đón con trễ nữa.

Có 3 đặc tính chính của động cơ: kinh tế, xã hội và đạo đức. Thông thường, một động cơ nào đó sẽ bao gồm cả 3 yếu tố này.  Ví dụ như các chiến dịch chống hút thuốc gần đây .. tiền thuế $3 lên mỗi bao thuốc lá là một động cơ kinh tế hữu hiệu ngăn ngừa việc mua thuốc lá. Việc cấm hút thuốc trong nhà hàng và quán bar là một động cơ xã hội mạnh mẽ. Và khi chính phủ Mỹ khẳng định rằng nhóm khủng bố quyên tiền bằng cách bán thuốc lá chợ đen, họ đã tạo ra một động cơ đạo đức đáng kể.

Vậy thì tại sao động cơ mình thử nghiệm ở nhà giữ trẻ lại ko thành công? Mình có thể đoán ngay là tại vì số tiền phạt $3 đó quá nhỏ so với số tiền chính $380 phải trả hàng tuần. Nếu mình tăng tiền phạt lên $100 thì sao? Chắc chắn sẽ ko còn ai dám đón con muộn nữa, nhưng mà nó cũng có thể gây ra hậu quả khó lường, ví dụ ba mẹ đón con trễ sẽ dặn con ra ngoài đứng trước thay vì ở trong trường, gây nguy hiểm cho trẻ nè. Mọi động cơ về mặt bản chất đều là sự trao đổi – tradeoff, cái khó là làm sao cân bằng hai thái cực.

Thật ra còn một vấn đề khác về vụ nhà giữ trẻ đó nữa. Bằng cách đóng tiền phạt, động cơ kinh tế (tiền phạt $3) đã thay thế cho động cơ đạo đức (sự tội lỗi mà phụ huynh đáng lý phải cảm nhận khi họ đón con trễ). Nói cách khác, nay họ đã có thể dùng $3 đó để mua đứt sự tội lỗi của mình. Hơn nữa, $3 nhỏ nhoi làm cho họ nghĩ rằng chuyện đón con trễ ko có gì là ghê gớm cả, bởi vậy cứ từ từ shopping hay chơi tennis. Và bởi vậy, thậm chí khi người ta quyết định ngưng chuyện đóng tiền phạt lại, số phụ huynh đón con trễ vẫn ko hề giảm, vì bây giờ họ đã nghĩ rằng chuyện đó là chuyện nhỏ rồi.

Các nhà khoa học cũng đã thử nghiệm tương tự so sánh động cơ đạo đức và động cơ kinh tế sau hành động hiến máu. Họ thấy rằng khi cho người hiến máu một số tiền nhỏ thay vì chỉ khen ngợi họ như trước kia, người ta thật ra lại hiến máu ít hơn. Số tiền nhỏ đó đã biến một hành động từ thiện cao cả thành một cách kiếm tiền ít ỏi đầy đau đớn, nên họ thấy ko đáng để hiến máu nữa. Ngược lại, nếu cho nhiều tiền quá sẽ dẫn đến việc ăn cắp máu để “bán”, hoặc lấy máu heo để giả, hoặc cho máu nhiều hơn mức quy định bằng cách dùng giấy tờ người khác.

Ví dụ trên cho ta thấy quyền năng to lớn của động cơ, nhưng giờ thử nhìn nó với một góc nhìn khác. Bạn kể tình hình ở trường giữ trẻ của bạn cho bạn bè nghe, ai đó buông ra một câu “vậy phạt đi .. ai đón trễ thì bị phạt”. Bạn gật gù “uh hen .. phạt $10 thì hơi cao quá, thấy kỳ kỳ, trễ 15p thôi mà, phạt vậy mất công mất lòng phụ huynh, $3 là vừa phải rồi”. Bạn nghĩ rằng bạn đã ra một quyết định đúng, vì quyết định đó đơn giản, tiện lợi và nhẹ nhàng. Nhưng rõ ràng là nó không “đúng”, vì ko giải quyết được vấn đề bạn muốn giải quyết.

The conventional wisdom – sự thật thông thường đôi khi ko phải là chân lý. Con người thường có khuynh hướng liên tưởng chân lý với sự tiện lợi, với những gì gần gũi nhất với sự hiểu biết của chính họ. Chúng ta cũng rất dễ dàng chấp nhận những gì có tác động tích cực đến lòng tự tôn của mình (ví dụ, ai khen Hiền đẹp thì Hiền tin là sự thật, còn ai nói ngược lại thì Hiền nghĩ là tại lúc đó Hiền chưa kịp trang điểm :D). Túm lại, cái sự thật, cái conventional wisdom đó, cái mà ai trước giờ cũng nghĩ là đúng đó, chưa chắc là sự thật, và có thể chỉ cần nhìn kỹ hơn vào hiện tượng thì mình sẽ thấy sự khác biệt.

Vai trò của giới học thuật, những Ph.D nghiên cứu như Hiền nhiều lúc đơn giản chỉ là nhìn vào những cái conventional wisdom đó, nghiên cứu nó và xem xét coi nó có phải đúng như người thường nghĩ hay ko. Nếu hên thì mình sẽ chứng mình được rằng “nhìn vậy mà ko phải vậy”, nhưng cũng có lúc sau một hồi chứng minh dông dài, mình ko thể phủ nhận được nó thì mình đành phải chấp nhận, để rồi “vậy mà cũng nói, ai chẳng biết, huề vốn ko hà”. Ví dụ như trong cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay, dân chúng, rồi báo chí, thậm chí Obama cũng cho rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng này là do các CEOs được trả lương quá cao nhưng ko làm đúng chức trách của mình, họ đầu tư vào những dự án có quá nhiều rủi ro nhằm sinh lợi nhanh mà ko nghĩ đến nghĩa vụ của họ là đảm bảo tài sản cho cổ đông .. blablabla .. ai cũng nghĩ như vậy, ai cũng la lối ầm ĩ .. mà ko ầm ĩ sao được khi mà mấy công ty lớn vừa nhận được tiền bail-out của chính phủ là quay ra trả lương, thưởng ngập mặt cho CEOs của họ. Giới học thuật ko nói ko rằng, quay ra nghiên cứu xem có đúng như vậy hay ko, và cả năm trôi qua rồi, nhưng câu trả lời thật sự cho cái conventional wisdom kia vẫn còn bỏ ngỏ.

Một conventional wisdom khác mà nhiều người hay lầm tưởng đó là nghệ thuật dạy con cái. Nhiều bậc cha mẹ cho rằng việc nuôi dưỡng, dạy dỗ con của mình có vai trò rất lớn trong sự phát triển, cho số phận của chúng. Đĩa nhạc Baby Mozart nè, rồi những chuyến đi thăm viện bảo tàng, rồi sở thú, rồi những bài học piano, học tiếng Anh, tiếng Pháp  nè .. việc âu yếm, khuyến khích, khen ngợi con, hay làm thế nào để tranh luận với con, phạt con cho con hiểu nè .. tất cả những điều đó tạo nên nghệ thuật dạy con cái.

Tuy nhiên, một nghiên cứu theo dõi 245 đứa trẻ được nhận làm con nuôi cho thấy rằng hầu như ko có sự liên quan nào giữa tính cách của chúng với tính cách ba mẹ nuôi cả. Một nghiên cứu khác thì cho thấy đặc tính của trẻ ko ảnh hưởng đến việc đứa trẻ đó có được đi nhà trẻ hay ko, có cả cha lẫn mẹ hay chỉ có mẹ, hay mẹ đi làm hay ở nhà. Nhà nghiên cứu Judith Rich Harris thậm chí còn cho rằng cha mẹ thật ra ko có ảnh hưởng gì lớn đến nhân cách của trẻ, mà chính là ảnh hưởng của bạn đồng lứa mà trẻ gặp gỡ hằng ngày đã tạo lên trẻ.

Câu hỏi “cha mẹ ảnh hưởng đến trẻ” như thế nào là câu hỏi hay, nhưng lại cực kỳ phức tạp. Để đánh giá tầm ảnh hưởng của ba mẹ, chúng ta nên nhìn vào đặc tính nào của con đây? Tính cách? Điểm học trong trường? Hành vi đạo đức? Khả năng sáng tạo? Lương con sau này lớn lên đi làm? Rồi mình phải cân nhắc vai trò của những yếu tố khác thế nào đây: gen di truyền, môi trường gia đình, rồi mức độ kinh tế xã hội, trường học, may mắn, bệnh tật .. v.v..

Thay vì giả thiết về vai trò của ba mẹ, ta thử nhìn vào những dữ liệu có được. Dễ nhất là nhìn vào kết quả học hành ..

8 yếu tố sau liên quan trực tiếp đến điểm thi của trẻ

– Cha mẹ học cao (vì cha mẹ có IQ cao, nên di truyền cho con, hơn nữa, họ cũng coi trọng chuyện học hành hơn –> con học giỏi như cha mẹ)

– Cha mẹ có vị trí cao trong xã hội (thể hiện sự thành công – IQ cao và giáo dục cao –> con dễ thành công hơn)

– Mẹ sinh con đầu tiên vào lúc 30 tuổi hoặc trễ hơn (người mẹ này thường là người vì muốn học cao hơn, hoặc có nghề nghiệp ổn định hơn nên mới có con trễ –> con giỏi hơn)

– Trẻ sinh ra nhẹ cân (vì bị sinh sớm nên ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ, hơn nữa, trẻ sinh ra nhẹ cân là do mẹ lúc mang bầu ko biết cách bảo vệ trẻ, uống rượu, hút thuốc chẳng hạn, nên lúc trẻ sinh ra rồi cũng ko biết cách dạy dỗ –> trẻ học ko giỏi)

– Cha mẹ ở nhà nói tiếng Anh (nghiên cứu so sánh với nhóm trẻ mà ba mẹ là Hispanics –> trẻ học giỏi hơn khi ba mẹ đều nói tiếng Anh ở nhà .. chắc ko áp dụng được ở VN)

– Trẻ là con nuôi (vì trẻ bị ảnh hưởng bởi IQ của ba mẹ ruột nhiều hơn, trong khi ba mẹ ruột thì thường có IQ thấp hơn nhiều so với ba mẹ nuôi – vì nghèo mới phải bỏ con –> trẻ ko học giỏi)

– Ba mẹ tham gia vào hội phụ huynh ở trường (vì thể hiện cha mẹ quan tâm nhiều đến việc giáo dục –> con học giỏi hơn)

– Nhà ở có nhiều sách (vì điều đó thể hiện trình độ văn hóa của ba mẹ)

8 yếu tố sau hoàn toàn ko liên quan đến điểm thi của trẻ

– Gia đình của trẻ còn nguyên (nghĩa là dù ba mẹ có li dị hay ko cũng ko ảnh hưởng)

– Ba mẹ vừa mới chuyển nhà đến một khu tốt hơn.

– Mẹ ở nhà chăm sóc trẻ từ lúc sinh ra đến lúc học mẫu giáo

– Trẻ tham gia chương trình Head Start (là chương trình học trước khi lên tiểu học, kiểu như mình học dự bị lớp 1 đó :P)

– Trẻ thường hay bị đòn

– Ba mẹ hay dẫn con đi viện bảo tàng

– Trẻ thường hay xem ti vi

– Ba mẹ đọc sách cho con nghe hàng ngày

Nhìn lại các yếu tố trên, ta sẽ thấy rằng 8 yếu tố đầu tiên mô tả những gì của cha mẹ, trong khi 8 yếu tố sau mô tả những thứ cha mẹ làm. Vì vậy, những bậc cha mẹ có trình độ cao, thành công và khỏe mạnh thì thường có con học giỏi ở trường, nhưng việc cho trẻ đi chơi bảo tàng, đánh mắng trẻ, cho đi học lớp 1 dự bị hay cho ngồi xem ti vi lại chẳng ảnh hưởng đến trẻ.

Nói vậy ko có nghĩa là nói rằng cha mẹ ko ảnh hưởng gì cả. Họ ảnh hưởng nhiều lắm, nhưng vấn đề là khi họ cầm quyển sách làm cha mẹ lên để học thì đã quá trễ rồi. Những thứ ảnh hưởng lớn đến trẻ được quyết định từ xưa – từ lúc bạn là người như thế nào, bạn lấy ai, và bạn sống cuộc sống như thế nào (bởi vậy Hiền nghĩ .. ai nghĩ rằng, vì mình sắp có con nên mình sẽ thay đổi, sống tốt hơn để dạy được con, thật ra sẽ ko đạt được kết quả như mình nghĩ). Bạn làm cha mẹ như thế nào ko quan trọng bằng việc bạn là ai. Viết đến đây tự thấy bài post Hiền viết “Khi mẹ nghĩ con ko để ý” trong phần “Sưu tầm” trở nên liên quan kinh khủng.

Giờ đọc lại, Hiền khuyên là mọi người nên đọc quyển Freakonomics này trước khi đọc quyển Superfreakonomics để quen với lối lập luận của tác giả. Quyển Freakonomics tập trung vào những vấn đề nhỏ và quen thuộc quanh ta, trong khi quyển Superfreakonomics thì lại giới thiệu nhiều đến những vấn đề mang tính thời sự hơn.

Posted in Books | 13 Comments »

Harry Potter and the Half-blood Prince

Posted by thuhiennt on February 16, 2010

Hiền đã tính coi phim này từ hồi hè về VN, nhưng mà cứ lần lữa hoài, cuối cùng thì đợi phim ra DVD, rồi đặt ở thư viện .. cuối cùng đến giờ mới xem được.

Những phim Harry Potter trước luôn tạo cho Hiền một cảm giác khá kỳ lạ khi xem .. ko phải là cảm giác về phim hay, mà là cảm giác được thấy tận mắt những gì mình tưởng tượng khi đọc truyện, và phim luôn làm cho Hiền kiếm ngay truyện để đọc lại, để áp những cảnh phim vào những cảnh tả trong truyện, làm cho truyện trở nên sống động và thật hơn trong trí tưởng tượng của Hiền. Bởi vậy xem phim xong tuy vẫn nhớ truyện nhiều hơn nhưng phim vẫn giữ một vai trò đặc biệt với Hiền, đủ đặc biệt để khi nào ti vi chiếu lại, dù là tập nào thì Hiền vẫn kiên nhẫn và háo hức ngồi xem.

Nhưng phim tập 6 này ko hay .. Hiền ko cảm gì cả .. ko muốn đọc lại sách, chẳng có cảnh nào mới lạ để so sánh với tưởng tượng của Hiền về truyện (chỉ có cái hộp của Draco Malfoy là hơi khác với suy nghĩ thôi). Cảnh mà Hiền cho là hay nhất là cảnh Harry và giáo sư Dumbledore đi phá chiếc locket của Voldemort, nhưng khung cảnh đó đã được giới thiệu trước ở trailer rồi. Nhịp phim chậm rãi và hơi tập trung nhiều vào chuyện tình cảm của 3 nhân vật chính .. có vẻ như đạo diễn chọn đó là chủ đề chính của phim.

Sao Hiền càng coi càng không ưa diễn viên đóng phim Dumbledore .. ông ko có vẻ cao sang quý phái và hiền từ mà Hiền tưởng tượng .. ông mập mập, chậm chạp và thờ ơ, đôi mắt ko biểu cảm (trong khi trong truyện thì rất hay tả đôi mắt xanh biếc và lấp lánh sau cặp kiếng của ông) .. thật ra ông lại phù hợp với hình ảnh được diễn tả ở tập 7 .. một người đầy tham vọng và tính toán mọi việc theo mục đích của mình. Hiền thích diễn viên đóng vai Gandalf trong Lords of the Ring và nghĩ có khi Gandalf cũng sẽ hợp với vai Dumbledore.

Túm lại là hình như đọc đâu đó rằng phim tập 6 này được cho là phim hay nhất sau phim tập 3, Hiền chẳng thấy ấn tượng gì cả .. ai là fan của Harry Potter thì chắc sẽ vẫn nên coi, nhưng đừng kỳ vọng nhiều về nó, cũng như đã ko kỳ vọng nhiều về những tập trước đó.

Posted in Movies | 4 Comments »

The Tipping Point – Malcolm Gladwell

Posted by thuhiennt on February 13, 2010

Cái review này viết ngay ngày Valentine năm ngoái, giờ mình post lại cho Valentine năm nay😛

————————————

Trong bất cứ vấn đề nào có tầm ảnh hưởng mạnh, luôn có một điềm gọi là Tipping Point (điểm lật nhào), điểm biên giới giữa khi nó chỉ có tầm ảnh hưởng nhỏ và khi nó đột nhiên lan rộng và gây ra ảnh hưởng lớn. Ví dụ, cũng là mẩu quảng cáo cho một loại sản phẩm, có mẩu ko ai nhớ hết và doanh số bán hàng sẽ ko tăng đáng kể, nhưng lại có một mẩu khác, tự nhiên ai xem cũng nhớ và cũng muốn mua sản phẩm đó. Câu hỏi đặt ra là điều gì đã gây ra sự thay đổi đó? Điều gì đã tạo nên điểm tipping point đó?

Điểm tipping point được nhận thấy trong rất nhiều trường hợp khác nhau, từ cá nhân đến những vấn đề xã hội. Ngay cả như bạn Hiền nhe, 2 năm trời ăn uống vô độ, lên ko biết bao nhiêu ký mà kể, trong khi mình biết rất rõ mình đang mập như thế nào và mình cần phải giảm cân như thế nào, vậy mà vẫn ko lết nổi thân đến phòng gym được. Rồi đùng 1 cái, quay 180 độ, ngày ngày đi gym chăm chỉ, chỉ cần 2 ngày ko đi gym là đã cảm thấy ko thể tha thứ bản thân được rồi. Điều gì đã gây nên điểm tipping point đó?

Case study: giả sử bạn đang tìm cách gây cảm tình của một người cực kỳ ghét bạn .. nghĩa là bạn muốn làm cho người đó từ ghét mình chuyển sang thích mình (ví dụ cưa cẩm người ấy, hoặc lấy lòng gia đình người yêu chẳng hạn ;)), giờ làm sao bạn tạo nên điểm tipping point đó đây?

Có ba nguyên nhân chính tạo nên điểm đó .. sự xuất hiện của một hay tất cả nguyên nhân nào dưới đây cũng có thể gây ra điểm tipping point

1. The Law of the Few

The Law of the Few nói rằng ko phải ai cũng có khả năng tạo ra sức ảnh hưởng mạnh gây nên điểm tipping point. Đó là lý do những nhà quảng cáo thích chọn những người nổi tiếng quảng cáo cho sản phẩm của mình. Hoặc cũng cái khăn quàng cổ đó, bạn Hiền choàng kiểu mới đi ra ngoài đường ko đủ để gây nên cơn sốt choàng khăn kiểu đó, nhưng mà cỡ Miley Cyrus (teen pop mới của Mỹ) mà choàng thì nhà nhà sẽ choàng kiểu đó, người người sẽ choàng kiểu đó.

Giải quyết cho case của mình .. bạn cần một số người có tầm ảnh hưởng với người đó “quảng cáo” về bạn cho người đó, để người đó chịu nghe và thấy bạn ko tệ như họ nghĩ (bạn ko thể trực tiếp nói được rồi đó, vì nếu họ ghét bạn thì bạn có nói họ cũng chẳng thèm nghe đâu). Vấn đề là người mà bạn cần để “quảng cáo” về bạn sẽ phải nói gì đây? Here comes nguyên nhân thứ hai.

2. Stickiness

Stickiness dùng để chỉ tính chất của thông điệp được truyền đạt. Bạn có thể mời những người nổi tiếng nhất quảng cáo cho sản phẩm của bạn, nhưng nếu mẩu quảng cáo đó ko hay, ko phù hợp, thông điệp của sản phẩm gửi đến người dùng ko đủ sức ấn tượng và nhớ lâu thì nó sẽ vẫn ko thể phổ biến được. Nói cách khác, sản phẩm của bạn phải sticky nữa, phải làm cho người dùng nhớ.

Vì vậy, nếu nói the law of the few để chỉ tầm quan trọng của phương tiện truyền đạt thông điệp thì stickiness nói về chính thông điệp đó.

Tiếp tới case của mình .. vì tầm quan trọng của stickiness, những gì nói cho người ghét bạn cũng phải rất quan trọng, và nằm trong đầu họ đủ lâu. Chứ đừng để bạn bè của bạn khen bạn trước mặt người đó cho rã họng, người đó đi ngủ một cái, thức dậy là quên mất tiêu. Nó phải sticky, phải dính chặt, phải được nhớ lâu. Ko thể chỉ nói “bạn A đó tốt lắm, bạn A đó học giỏi blablabla”, những câu mà ai khen cũng được (ah, cái này lại làm Hiền nhớ đến có những anh chàng tán gái, nói câu nào ra là vô duyên câu đó và có những anh chàng chỉ nói một câu mà tối về mình nhớ lại vẫn tự mỉm cười được :oops:). Ví dụ, “bạn A rất dễ bị tổn thương, nếu thấy bạn ghét bạn A thì bạn A sẽ mất hết lòng tự tin và ko dám mở lòng với ai nữa hết” (cái này đánh vào lòng thương người :lol:) Hiền ví dụ bậy bạ thôi nhe, Hiền mà ví dụ hay thì chắc ko có ai ghét Hiền rồi😀

Nhưng theo sách vở, cách hay nhất làm người ta hết ghét mình là làm cho người ta phải giúp mình (bằng cách nhờ vả người ta một việc gì đó mà người ta ko thể từ chối), vì khi người đó giúp mình, tự động người ta cảm thấy vui về hành động tốt đó và vô hình chung, có thiện cảm với mình hơn. Cái này ngoài lề rồi!😛

3. The Power of Context

The power of context hơi khó hiểu, nó nói đến tầm quan trọng của môi trường xảy ra vấn đề đó. Ví dụ dễ thấy nhất, ở Boston nhe, khi kinh tế còn cao, thành phố sạch sẽ, ko rác rến. Đến khi kinh tế xuống thấp, rác ngập ngụa khắp nơi, người ta dẫn chó đi ị cũng ko thèm hốt luôn. Cũng những cư dân đó, tại sao lúc trước họ làm vậy còn giờ họ làm khác? Giải thích, khi kinh tế xuống thấp thì con người có nhiều cái lo hơn, lo chuyện ăn mặc, chuyện trả tiền nhà trở nên quan trọng hơn so với việc làm công dân tốt.

Trở lại cái case của mình .. power of context sẽ là hướng người đó đến một hoàn cảnh mà họ ko thể nào ghét được mình. Cho cái case khác xíu nè, làm sao lấy lòng gia đình người yêu? Giả sử mình nói với gia đình đó là mình có bầu đi .. cái này trong phim gặp hoài nè. Giờ mình mang “cốt nhục” của con người ta, làm sao người ta còn ghét, còn chối bỏ mình được😈 Nên mới nói, tự mình phải tạo ra context để cho tâm lý con người đó thay đổi theo chiều hướng có lợi cho mình.

——————–

Ý tưởng của entry này rút ra từ quyển best-seller “The tipping point – How little things can make a big difference” của Malcolm Gladwell.

Tại sao tặng entry này cho Phương? Vì Phương đang rất cần tạo ra một tipping point cho mình

Tại sao tặng entry này cho Khánh? Vì hôm trước Khánh hỏi Hiền về marketing strategy và Hiền thì cực ghét marketing nên ko học kỹ môn này, giờ thấy ý của quyển này cũng liên quan chút chút đến marketing nên hy vọng Khánh rút ra được gì đó.

Tại sao tặng entry này cho mọi người? Vì Hiền tin rằng ai cũng một lần trong đời sẽ thấy cần phải tạo nên một sự thay đổi nào đó, sẽ thấy cần tạo nên điểm tipping point đó cho cuộc sống của mình (nhất là những bạn single chẳng hạn, biết đâu lại thấy được gợi ý từ cái entry này của Hiền cho ngày Valentine? ;))

Valentine sắp đến rồi .. Happy Valentine nhe mọi người!

PS: Quay trở lại vụ đi gym của Hiền đầu bài .. review xong quyển này thì Hiền cũng vừa hiểu được nguyên nhân nào gây nên điểm tipping point đó với Hiền.

– Law of the Few: chính Má là người làm cho Hiền giảm cân.

– Stickiness: Má sang thăm con gái, thấy con mập lên cả chục kg ko nói gì cả, chỉ lẳng lặng bắt dẫn ra mấy phòng gym gần nhà bắt đăng ký tập .. phòng gym hơn $70 1 tháng chứ ít ỏi gì, Má vẫn ko tiếc, nói rằng bao nhiêu tiền Má cũng trả hết, chứ để con mập như vậy, con bệnh thì tiền để làm gì. Thông điệp này của Má là quá sticky rồi còn gì .. bởi vậy mình nghỉ ngày nào là trong bụng xót tiền ngày đó.

– Power of context: thời gian đó là lúc Hiền vừa tốt nghiệp xong, cực kỳ rảnh rỗi nên nếu ko tập gym thì cũng đi shopping hay ở nhà chat chit .. đó cũng là một thuận lợi để Hiền thấy việc tập gym nhẹ nhàng và thú vị.

Vậy đó ..

Posted in Books | 7 Comments »